فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پدیده شوم رشاء و ارتشا از دیرباز در جامعه انسانی از سوی افراد فاسد، به‌ویژه در منصب قضا دارای پیشینه بوده است و مرتکبین مورد برخوردهای سنگین قرار می‌گرفته‌اند. این پدیده در اشعار شاعران فارسی‌زبان نیز مورد تقبیح قرار گرفته است. تلاش در جهت مبارزه با این جرم -که از مصادیق بارز فساد اداری است- باعث پرداختن به آن در برخی از معاهدات بین‌المللی و قوانین بسیاری از کشورها شده است که در این مقاله شرح داده‌شده‌اند. در ایران نیز «قانون مجازات عمومی» در سال 1304 طی ده ماده (139 تا 148) به رشاء و ارتشا پرداخته بود که این مقررات بعضاً دستخوش تغییراتی شدند. در حال حاضر، مقررات راجع به این جرائم در «قانون مجازات اسلامی - کتاب پنجم: تعزیرات و مجازات‌های بازدارنده» و «قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشا و اختلاس و کلاهبرداری» و برخی از قوانین متفرقه یافت می‌شود. در این مقاله، ضمن ارائه تعریفی از این جرائم و بررسی عناصر متشکله آن‌ها، خلأها و کاستی‌های قوانین ایران مورد بررسی قرار گرفته و با استفاده از آنچه در قوانین سایر کشورها و معاهدات بین‌المللی پیش‌بینی شده، راه حل‌هایی برای بهبود قوانین ایران و گسترش تعریف این جرائم در راستای مبارزه قاطع‌تر با فساد اداری ارائه شده است.