فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: مناطق مرزی غرب کشور به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص، تنوع قومی و فرهنگی، و قرارگیری در مجاورت کشورهای همسایه، از اهمیت راهبردی در ابعاد مختلف سیاسی، اقتصادی و فرهنگی برخوردار هستند و بستر مناسبی را برای تقویت تبادلات فرهنگی و تعاملات بین‌المللی فراهم می‌نمایند. با این حال، توسعه فرهنگی در این مناطق با چالش‌هایی مواجه است. بر این اساس، در این پژوهش به شناسایی موانع اصلی توسعه فرهنگی در مناطق مرزی غرب کشور و ارائه راهکارهایی برای تقویت محورهای توسعه فرهنگی در این مناطق پرداخته می‌شود. روش‌شناسی: تحقیق حاضر از لحاظ هدف از نوع کاربردی- توسعه‌ای است. در چارچوب تحقیق کیفی از روش تحلیل مضمون و سنتز پژوهشی و همچنین در چارچوب تحقیق کمی از روش ساختاری تفسیری استفاده شد. ابزار گردآوری داده‌ها، مصاحبه‌های نیمه ساختارمند و پرسشنامه بود. جامعه آماری بخش کیفی و کمی متشکل از فرمانداران، اساتید دانشگاه، فرماندهان ارشد هنگ مرزی، متخصصان حوزه فرهنگ و ارشاد اسلامی و همچنین اسناد علمی معتبر بود. جهت نمونه‌گیری با استفاده از روش هدف‌مند و ملاک‌محور، تعداد 18 نفر از مصاحبه‌کنندگان و 12 مورد متون علمی انتخاب شدند. یافته‌ها: یافته های حاصل از تحلیل مصاحبه‌ها به روش تحلیل مضمون حاکی از شناسایی 16 عامل به عنوان موانع توسعه فرهنگی بود. همچنین یافته های حاصل از تحلیل مصاحبه ها و سنتزپژوهی مطالعات پیشین منجر به شناسایی 15 عامل به عنوان عوامل موثر بر توسعه فرهنگی در مناطق مرزی غرب کشور بود. یافته های حاصل از مدلسازی ساختاری تفسیری نیز نمایانگر دسته بندی عوامل موثر بر توسعه فرهنگی در پنج سطح بود. نتیجه‌گیری: توسعه فرهنگی را می‌توان فرایند اعتلای شئون گوناگون فرهنگ جامعه در راستای مقاصد مطلوب تعریف کرد. با الهام از تجربه کشورهای موفق، می‌توان با تقویت مشارکت مردمی، ایجاد سیاست‌های حمایتی و توجه به سرمایه‌گذاری در آموزش و فرهنگ، گام‌های مؤثری در جهت توسعه فرهنگی برداشت.