شناسایی عوامل، چالش ها و راهکارهای مقابله با جنگ شناختی با تمرکز بر نسل زِد در ایران

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه علوم و فنون فارابی، تهران، ایران.

2 دکتری علوم سیاسی، مدرس دانشگاه علوم و فنون فارابی؛ تهران، ایران.

doi
چکیده

زمینه و هدف: جنگ شناختی به‌عنوان صورت جدیدی از نبردهای معاصر، بر حوزه ادراکی انسان­ها متمرکز است و نبرد را به‌جای خاک­ریزها به قلوب، احساسات و باورهای افراد انتقال داده است. جنگ شناختی ابزار اصلی دستیابی به اهداف توسعه‌طلبانه قدرت­های استکباری بدون درگیری نظامی است. یکی از بسترهای مورد استفاده در این جنگ، فضای سایبر و مجازی بوده و نسل نوجوان و جوان جامعه(نسل زِد) همواره یکی از اهداف آن­ها بوده است. هدف این پژوهش پرداختن به تأثیر جنگ شناختی دشمن بر نسل زِد و بررسی چالش­ها و راهکارهای پیش­رو است.   روش‌شناسی: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی است و با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شده است. جامعه آماری پژوهش شامل اعضای هیئت ‌علمی و صاحب­نظران حوزه جنگ شناختی و علوم اجتماعی بود که تعداد ده نفر به روش گلوله­برفی انتخاب‌شدند. داده­های پژوهش از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته گردآوری شدند و تحلیل آنها از طریق کدگذاری با نرم افزار مکس‌کودا انجام شد. همچنین، پایایی پژوهش به روش بازآزمون و روایی آن از طریق تحلیل و بازبینی توسط افراد مطلع و کثرت‌گرایی (چند سویه نگری) و تحلیل و بازبینی توسط مشارکت‌کنندگان تایید شد. یافته‌ها: بر اساس تحلیل داده‌های پژوهش، تغییر افکار، تغییر باور، تغییر رفتار و تغییر ساختار از عوامل اصلی مدل پژوهش بودند. همچنین،  12چالش جنگ شناختی در کشور و 16 راهکار اجرایی برای کاهش تأثیرات منفی آن بر اساس نظر خبرگان تدوین شدند. نتیجه‌گیری: کنترل و چگونگی رفتار با نسل زد توسط مدیران، یکی از ظرافت‌ها و مهارت‌های مدیریتی مهمی است که تاثیر به سزایی بر بهبود عملکرد و بازدهی بیشتر واحد‌های مختلف دارد. براساس یافته­های پژوهش می توان راهکارهای اجرایی احصاء شده را به کار بست تا  تأثیرات منفی جنگ شناختی در نسل زد را کاهش داد.