فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حوزۀ‌آبخیز سرباز با شیب‌های تند، بارش‌های رگباری و پوشش گیاهی محدود، مستعد فرسایش شدید خاک است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر شدت‌های مختلف فرسایش آبی بر ویژگی‌های فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک در حوزۀ‌آبخیز سرباز انجام شد. نمونه‌برداری خاک در چهار طبقه شدت فرسایش: بدون فرسایش، کم، متوسط و شدید و از عمق صفر تا m۳۰ با روش کاملاً تصادفی و به طور ترکیبی انجام‌شدد و داده‌های حاصل با آزمون ANOVA تحلیل شد. همچنین، همبستگی بین متغیرها بررسی شد تا ارتباطات آماری میان آنها مشخص شود. نتایج نشان داد که افزایش شدت فرسایش، موجب کاهش درصد رس از ۴/۲۶ به٪۱/۱۸، افزایش جرم مخصوص ظاهری از ۳۳/۱ بهgcm-3۶۴/۱، کاهش رطوبت وزنی خاک از ۴/۱۴ به ۷/٪۶ و کاهش تخلخل می‌شود. از نظر شیمیایی، کاهش معنی‌داری در عناصر تغذیه‌ای خاک مشاهده شد، به‌طوری‌که SOC  از ۸۷/۱۱ به g /kg۰۳/۲ ، TN از ۹۳/۰ به g /kg۱۷/۰ ، AP از ۵/۱۸ به mg /kg۲/۴ و AK از ۲۷۹ به mg /kg۱۰۲ کاهش یافت. شاخص‌های زیستی فعالیت آنزیم کاتالاز، زیست‌توده میکروبی و تنفس پایه، در شدت‌های زیاد فرسایش کاهش معناداری نشان دادند. نسبت کربن میکروبی به کربن کل نیز کاهش یافت که بیانگر تضعیف نقش میکروارگانیسم‌ها در تثبیت کربن و چرخه‌های بیوژئوشیمیایی است. این یافته‌ها نشان می‌دهند که فرسایش آبی ساختار و عملکرد خاک را تضعیف می‌کند. به‌طور کلی، بیشترین تأثیر فرسایش بر مواد آلی و زیست‌توده میکروبی خاک مشاهده شد، که نقش کلیدی در کاهش پایداری زیستی و حاصلخیزی خاک دارند. بنابراین، طراحی و اجرای راهکارهای مدیریتی و حفاظتی مبتنی بر اصول علمی برای حفظ و احیای ویژگی‌های فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک در حوزۀ‌آبخیز سرباز، برای مدیریت پایدار اراضی بیابانی این منطقه مهم‌است.