واکاوی حقوقی انتقال فناوریهای نوین با تأکید بر تعامل نظامهای حقوقی ملی و بینالمللی
نویسندگان
1 پژوهشگر مؤسسه حکمتپژوهی علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.30501/jamt.2025.529871.1332چکیده
با ظهور شتابان فناوریهای نوظهور، از نانوفناوری تا هوش مصنوعی و زیستفناوری، انتقال دانش و تخصص نهفته در آنها به اقصی نقاط جهان، دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت حیاتی برای پیشبرد مرزهای دانش و شکوفایی اقتصادی ملتها محسوب میشود. این فرایند، که فراتر از جابهجایی صِرف تجهیزات یا اطلاعات فنی است، نیازمند یک بستر حقوقی استوار و هماهنگ در سطوح ملی و بینالمللی است تا بهدرستی شکل بگیرد و به اهداف خود دست یابد. دراینراستا، این نوشتار در نظر دارد تا ضمن کاوش در مفاهیم بنیادین انتقال فناوری، به واکاوی قواعد حقوقی حاکم بر این مهم در اسناد بینالمللی برجستهای چون موافقتنامه TRIPS و ساختارهای کارآمد کشورهای پیشرو بپردازد. همچنین در این تحقیق، نگاهی دقیق به چارچوبهای قانونی و نهادی موجود در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران در حوزة انتقال فناوری خواهیم داشت و با تطبیق آنها با الگوهای موفق جهانی، نقاط قوت و ضعف آنها را شناسایی کرده و نیازمندیهای اصلاحی را موردبحث قرار خواهیم داد. هدف غایی این پژوهش، ترسیم یک تصویر روشن از وضعیت حقوقی انتقال فناوریهای نوین در جهان و ایران است. امید است که نتایج این بررسی بتواند راهکارهایی عملی برای ارتقا و تقویت زیرساختهای قانونی و اجرایی این فرایند کلیدی در کشور عزیزمان ارائه دهد.
