فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

موریانه‌ها از آفات مهم کشاورزی و ساختمانی محسوب می‌شوند. در کنترل موریانه‌ها علاوه بر تعیین گونه هدف، مطالعه‌ی فونستیکی، بررسی ساختار اجتماع کلنی، مانند اندازه‌ی جمعیت و تعیین نسبت طبقات کارگر و سرباز، اهمیت دارد. یکی از روش‌های مطالعه‌ی تاکسونومیک و تعیین ساختار اجتماع موریانه‌ها، بررسی گروه جمع‌آوری کننده‌ی غذا (Foraging group) با استفاده از سیستم طعمه‌گذاری (Baiting System) است. موریانه‌ها جزء آفات کلیدی نخلستان‌های ایران محسوب می‌شوند. لذا بررسی تاکسونومیک و تعیین ساختار اجتماع آنها میتواند به اتخاذ راهکار کنترل کمک نماید. جهت انجام بررسی تاکسونومیک و برآورد نسبت طبقات سرباز و کارگر موریانه‌های زیرزمینی در نخلستان‌ها، 2 قطعه باغ، هر کدام به وسعت 2 هکتار، در مناطق میناب و سراوان (روستای سیدآباد) انتخاب گردید. در هر باغ 30 بلوک 500 متر مربعی ایجاد شد و سپس در هر بلوک 6 تله‌ی طعمه‌ای نصب گردید. پس از حمله‌ی موریانه‌ها به تله‌ها، در هر قطعه باغ 30 تله که بیشترین آلودگی را داشتند انتخاب و موریانه‌های  موجود در آنها به تفکیک به داخل کیسه‌ی پلاستیکی انتقال بافت. در آزمایشگاه، نام علمی گونه‌های موریانه تعیین و با شمارش افراد کارگر و سرباز نسبت آنها به تفکیک هر گونه محاسبه شد. در نخلستان مورد مطالعه در منطقه‌ی میناب، تمام تله‌ها مورد حمله Microcerotermes buettikeri Chhotani & Boseقرار گرفته بودند و دامنه‌ی نسبت طبقه‌ی سرباز صفر تا 38/2 و دامنه‌ی نسبت طبقه کارگر 62/97 تا 100 درصد بود. همچنین میانگین نسبت طبقات سرباز و کارگر این گونه به ترتیب 58/0 و 39/99 درصد محاسبه شد. در نخلستان منطقه‌ی سراوان تله‌ها مورد حمله گونه‌های Amitermes baluchistanicus Akhtar و Microcerotermes saravanensis Ghayourfar. قرار گرفته بودند. در Microcerotermes saravanensis. دامنه‌ی نسبت طبقه‌ی سرباز 45/1 تا 77/1 درصد و دامنه‌ی نسبت طبقه کارگر 22/98 تا 54/98 درصد تعیین گردید. همچنین میانگین نسبت طبقات سرباز و کارگر به ترتیب 62/1 و 37/98 درصد محاسبه شد. در A. baluchistanicusدامنه‌ی نسبت طبقه‌ی سرباز 61/0 تا 38/6 درصد و دامنه‌ی نسبت طبقه‌ی کارگر 61/93 تا 38/99 درصد تعیین گردید. میانگین نسبت طبقات سرباز و کارگر این گونه به ترتیب 59/2 و 39/97 درصد محاسبه شد.