فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مناطق خشک و نیمه‌خشک که بخش وسیعی از مراتع ایران را در بر می‌گیرند، به دلیل بارندگی اندک، تبخیر زیاد و پراکنش بارندگی، یکی‌از آسیب‌پذیرترین بوم­سازگان­ها هستند. بهره‌گیری از رویکردهایی نظیر ذخیره نزولات جوی و تیمارهای اصلاح­کننده خاک می‌تواند موجب حفظ و افزایش رطوبت خاک، کاهش تبخیر، ارتقای بهره‌وری آب و پایداری پوشش گیاهی شود. در پژوهش حاضر، تأثیر روش‌های مختلف ذخیرۀ نزولات و تیمارهای اصلاحی خاک بر استقرار و رشد دو گونه مرتعی عجوه و درمنه در منطقه بیابانی جاجرم بررسی شد. طرح آماری به‌صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با ۴ تکرار انجام‌شد. سه روش ذخیره نزولات شامل هلالی آبگیر، پیتینگ و کنتور فارو و تیمارهای اصلاحی خاک شامل نانوذرات رس اکریلیک در 2سطح، قارچ Glomus intraradices، قارچ Glomus mosseae، قارچ Glomus pasciculatum، خاک‌پوش کاه، زئولیت در دوسطح و تیمار شاهد مورد ارزیابی قرار گرفتند. ویژگی‌های گونه‌های مستقر شده از جمله استقرار، تاج پوشش، ارتفاع گیاه، قطر بزرگ و قطرکوچک در سال اول پس از استقرار اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که گونه عجوه در روش کنتورفارو با 21/71% و گونه درمنه نیز در روش پیتینگ با 11/86%، بیشترین استقرار و در مقابل، روش هلالی آبگیر، کمترین میزان استقرار را برای هر دو گونه داشته‌است. تیمارهای اصلاحی خاک برای هردو گونه تأثیر معنی­داری نداشتند. برای گونۀ عجوه بین روش‌های ذخیره نزولات، قطر بزرگ و قطر کوچک گیاه در صفات مورد بررسی گیاه اختلاف معنی‌دار وجود داشت و برای گونه درمنه بین روش‌های ذخیره نزولات، قطر بزرگ و سطح تاج­پوشش گیاه اختلاف معنی‌دار وجودداشت. یافته‌ها نشان داد که برای مشاهدۀ اثر تیمارهای اصلاحی، نیاز به داده‌های بلندمدت وجود دارد.