بررسی مزیت‌ها و محدودیت‌های کشت و توسعه گیاهان دارویی-صنعتی در استان کهگیلویه و بویراحمد

نویسندگان

1 نویسنده مسئول، استادیار، گروه مهندسی طبیعت، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه یاسوج، ایران.

2 دانشیار، گروه مهندسی طبیعت، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه یاسوج، ایران.

3 پسادکتری مستقل، مرکز تحقیقات اکولوژی، موسسه اکولوژی و گیاهشناسی، مجارستان.

doi
10.22034/jdmal.2025.2052476.1498
چکیده

هدف از پژوهش حاضر شناسایی مزیت­ها و محدودیت­های موجود برای گیاهان دارویی استان کهگیلویه و بویراحمد از نظر گروه­های ذینفع بابهره‌گیری از روش SWOT است. جمع­آوری اطلاعات به‌وسیله پرسشنامه در کنار مصاحبه نیمه‌ساختار یافته با خبرگان، بهره‌برداران-تولیدکنندگان گیاهان دارویی و کارشناسان (در کل 82 نفر) با روش نمونه­برداری گلوله برفی انجام‌شد. براساس نتایج به‌دست آمده بیشترین امتیاز وزنی (31/0) عامل قوت متعلق به تنوع گونه‌های گیاهی استان بود. عامل وجود افراد و صنایع مرتبط در زمینۀ کشت و فرآوری گیاهان دارویی از نظر گروه­های ذینفع دارای اختلاف معنی‌داری بود (P<0.05). در بخش عوامل ضعف بیشترین امتیاز وزنی (20/0) به کمبود اطلاعات تولیدکنندگان نسبت به بازار، کمبود صنایع و تجهیزات فرآوری و بسته‌بندی، عدم همکاری بین جوامع محلی و تولیدکنندگان با سازمان­ها، کمبود سرمایه‌گذاری در صنعت گیاهان دارویی و عدم انسجام تشکل‌های صنفی تعلق گرفت. عامل­های کمبود اطلاعات تولیدکنندگان نسب به روش­های مناسب تولید و عملکرد پایین گیاهان زراعی از نظر گروه­های مختلف، اختلاف معنی‌داری باهم داشتند (P<0.05). بیشترین امتیاز (45/0) بخش فرصت به ظرفیت بالقوه استان در تأمین نیاز دیگر استان‌ها، وجود گونه­های دارویی و صنعتی شناخته شده و ظرفیت استان در بخش صادرات بین‌المللی تعلق گرفت؛ و این عامل از نظر سه گروه ذینفع دارای اختلاف معنی‌داری است (P<0.05). در بخش عوامل تهدید بیشترین امتیاز (30/0) به کمبود یا نبود بازار/بازاریابی مناسب گیاهان دارویی است. نمودار راهبردی، موقعیت تهاجمی را نشان داد. با توجه به رویکرد جهانی استفاده از داروهای گیاهی و قابلیت زیاد کشور از جمله استان کهگیلویه و بویراحمد برای تأمین نیاز داخل و وارد شدن به بازار جهانی گیاهان دارویی، برای بهبود وضعیت حوزۀ گیاهان دارویی این استان باید با بهره‌گیری از تمام نقاط قوت، و رفع نقاط ضعف، تهدیدها را به فرصت تبدیل کرد.