بررسی مزیتها و محدودیتهای کشت و توسعه گیاهان دارویی-صنعتی در استان کهگیلویه و بویراحمد
نویسندگان
1 نویسنده مسئول، استادیار، گروه مهندسی طبیعت، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه یاسوج، ایران.
2 دانشیار، گروه مهندسی طبیعت، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه یاسوج، ایران.
3 پسادکتری مستقل، مرکز تحقیقات اکولوژی، موسسه اکولوژی و گیاهشناسی، مجارستان.
doi
10.22034/jdmal.2025.2052476.1498چکیده
هدف از پژوهش حاضر شناسایی مزیتها و محدودیتهای موجود برای گیاهان دارویی استان کهگیلویه و بویراحمد از نظر گروههای ذینفع بابهرهگیری از روش SWOT است. جمعآوری اطلاعات بهوسیله پرسشنامه در کنار مصاحبه نیمهساختار یافته با خبرگان، بهرهبرداران-تولیدکنندگان گیاهان دارویی و کارشناسان (در کل 82 نفر) با روش نمونهبرداری گلوله برفی انجامشد. براساس نتایج بهدست آمده بیشترین امتیاز وزنی (31/0) عامل قوت متعلق به تنوع گونههای گیاهی استان بود. عامل وجود افراد و صنایع مرتبط در زمینۀ کشت و فرآوری گیاهان دارویی از نظر گروههای ذینفع دارای اختلاف معنیداری بود (P<0.05). در بخش عوامل ضعف بیشترین امتیاز وزنی (20/0) به کمبود اطلاعات تولیدکنندگان نسبت به بازار، کمبود صنایع و تجهیزات فرآوری و بستهبندی، عدم همکاری بین جوامع محلی و تولیدکنندگان با سازمانها، کمبود سرمایهگذاری در صنعت گیاهان دارویی و عدم انسجام تشکلهای صنفی تعلق گرفت. عاملهای کمبود اطلاعات تولیدکنندگان نسب به روشهای مناسب تولید و عملکرد پایین گیاهان زراعی از نظر گروههای مختلف، اختلاف معنیداری باهم داشتند (P<0.05). بیشترین امتیاز (45/0) بخش فرصت به ظرفیت بالقوه استان در تأمین نیاز دیگر استانها، وجود گونههای دارویی و صنعتی شناخته شده و ظرفیت استان در بخش صادرات بینالمللی تعلق گرفت؛ و این عامل از نظر سه گروه ذینفع دارای اختلاف معنیداری است (P<0.05). در بخش عوامل تهدید بیشترین امتیاز (30/0) به کمبود یا نبود بازار/بازاریابی مناسب گیاهان دارویی است. نمودار راهبردی، موقعیت تهاجمی را نشان داد. با توجه به رویکرد جهانی استفاده از داروهای گیاهی و قابلیت زیاد کشور از جمله استان کهگیلویه و بویراحمد برای تأمین نیاز داخل و وارد شدن به بازار جهانی گیاهان دارویی، برای بهبود وضعیت حوزۀ گیاهان دارویی این استان باید با بهرهگیری از تمام نقاط قوت، و رفع نقاط ضعف، تهدیدها را به فرصت تبدیل کرد.