فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش با هدف بررسی تأثیر خشکسالی بر اشتغال غیررسمی در نواحی روستایی استان زنجان طی سال‌های 1385 تا 1400 انجام شد. پژوهش با رویکردی کمی و استفاده از داده‌های شبه‌پانل، عوامل اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی مؤثر بر اشتغال غیررسمی را تحلیل کرد. جامعه آماری شامل شاغلین 15 تا 64 ساله در نواحی روستایی زنجان است که حداقل یک عضو خانوار آن‌ها در مشاغل غیررسمی فاقد بیمه اجتماعی مشغول است. نمونه‌گیری به‌صورت خوشه‌ای تصادفی با حجم 1400 خانوار از مناطق کوهستانی، دشتی، پایکوهی/دره‌ای انجام شد. داده‌ها از طرح هزینه و درآمد خانوارهای مرکز آمار ایران، گزارش‌های جهاد کشاورزی، استانداری، و داده‌های هواشناسی زنجان جمع‌آوری شدند. متغیر وابسته، اشتغال غیررسمی به صورت دودویی با مقدار 1 برای غیررسمی و صفر برای رسمی تعریف شد و متغیر مستقل اصلی، خشکسالی با تحلیل شاخص SPEI بررسی شد. تحلیل با مدل رگرسیون لجستیک و رویکرد میانجی‌گری Baron و Kenny انجام شد و اثر متقابل جنسیت و تحصیلات و همچنین خشکسالی و مهاجرت بررسی شدند. یافته‌ها نشان داد که 68% شاغلین در مشاغل غیررسمی مشغول‌اند. نتایج مدل نشان‌داد خشکسالی با ضریب 55/0 و سطح معنی‌داری 000/0، مهاجرت با ضریب 65/0 و سطح معنی‌داری 01/0 و فعالیت کشاورزی/دامداری با ضریب 45/0 و سطح معنی‌داری 03/0 احتمال اشتغال غیررسمی را افزایش می‌دهند، در حالی که درآمد با ضریب 0003/0- و سطح معنی‌داری 02/0، تحصیلات با ضریب 14/0- و سطح معنی‌داری 01/0 و زیرساخت‌ها با ضریب 18/0- و سطح معنی‌داری 01/0 آن را کاهش می‌دهند. این نتایج بر ضرورت سیاست‌های مدیریت منابع آب، آموزش و توسعه زیرساخت‌ها برای کاهش اشتغال غیررسمی و تقویت معیشت پایدار تأکید می‌کنند.