تاثیر خودکارآمدی، منبع‌کنترل و ویژگی‌های تاریک شخصیت بر مدیریت سود فرصت‌طلبانه

نویسندگان

1 دانشیار گروه حسابداری، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران.

2 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران.

3 دانشیار، گروه حسابداری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران

4 دانشیار، گروه مدیریت، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران.

doi
چکیده

رفتارهای اخلاقی و غیر اخلاقی مدیریت متاثر از باورها و ویژگی‌های شخصیتی آنهاست. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش خودکارآمدی، منبع‌کنترل و ویژگی‌های شخصیت تاریک بر مدیریت سود فرصت‌طلبانه انجام شد. جامعه آماری پژوهش حاضر حسابداران و مدیران مالی شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار در سال 1398 می‌باشد، که 352 نفر از آنها به‌عنوان نمونه نهایی و با روش نمونه‌گیری تصادفی انتخاب شدند. ابزار مورد استفاده در پژوهش پرسشنامه می‌باشد. به منظور تجزیه‌و‌تحلیل آماری داده‌ها و آزمون فرضیه‌ها از مدل معادلات ساختاری به کمک نرم‌افزار Smart PLS3، استفاده شده است. نتایج تحلیل آماری نشان داد که ویژگی‌های تاریک شخصیت (خودشیفتگی، ماکیاولیسم، جامعه‌ستیزی و سادیسم) بر مدیریت سود فرصت‌طلبانه تاثیر مثبت و معنادار دارند، در حالی که ویژگی‌های شناختی خودکارآمدی و منبع‌کنترل تاثیر معناداری بر مدیریت سود فرصت طلبانه ندارند. همچنین بر مبنای یافته‌های پژوهش، خودکارآمدی بر صفات شخصیتی ماکیاولیسم، جامعه‌ستیزی و سادیسم و منبع‌کنترل نیز بر صفات شخصیتی خودشیفتگی ، جامعه‌ستیزی و سادیسم تاثیر منفی و معناداری دارند. نتایج این پژوهش تایید می‌کند که ویژگی‌های شناختی، از عوامل تاثیرگذار بر ویژگی‌های تاریک شخصیت و ویژگی‌های تاریک شخصیت، از عوامل رفتاری تاثیرگذار بر مدیریت سود فرصت‌طلبانه می‌باشد. از این رو، با درک و شناخت مولفه‌های روان‌شناختی تاثیرگذار بر رفتار فرصت‌طلبانه مدیران، می‌توان به پیشبرد اقدامات پیشگیرانه در این زمینه کمک نمود.