مدلسازی تلفیقی آسیبپذیری اراضی نسبت به گردوغبار و سیلاب در استان خوزستان
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران
2 مرکز تحقیات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان بوشهر
3 استاد، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران
4 کارشناس پژوهشی، سازمان آب و برق خوزستان
doi
10.22034/jdmal.2025.2043634.1487چکیده
انسان شده است. در این پژوهش حساسیت اراضی نسبت به درمعرض سیلاب بودن و گسیل گردوغبار در استان خوزستان بهطور همزمان و با روش بیشینه آنتروپی مورد واکاوی قرار گرفت. بدین منظور لایه رستری متغیرهای مؤثر بر سیلاب و گردوغبار به طورجداگانه تهیه شد. نقطههای دارای رویدادهای قطعی سیلاب و نقاط مستعد گردوغبار در استان خوزستان تهیه و مدلسازی در نرمافزار MaxEnt انجامشد. اعتبارسنجی مدل با منحنی ROC و درصد اهمیت متغییرها با استفاده از آزمون جکنایف بررسی شد. نتایج نشان داد در بخش گردوغبار مقدار AUC برای بخش آموزش و اعتبارسنجی بهترتیب برابر با خیلیخوب، خوب و در بخش سیلاب برابر با خوب و خیلیخوب است، که نشان از دقت زیادی مدل است. متغیرهای عمق اپتیکی آئروسل، بارش، ارتفاع، جمعیت و شاخص پوشش گیاهی نرمالشده نقش مؤثری در ایجاد گردوغبار و متغیرهای فاصله از رودخانه، سنگ و سنگریزه، شاخص تفاضل نرمالشده رطوبت، دمای سطح زمین و کاربری اراضی تأثیر زیادی در افزایش آسیبپذیری به سیلاب دارند. تلفیق نقشههای سیلاب و گردوغبار نشان داد ۴% از سطح استان دارای قابلیت شدید از نظر حساسیت به سیلاب و گردوغبار هستند. این مناطق بیشتر نواحی جنوب غربی استان را تشکیل میدهند. همچنین، ۲۷% از استان را مناطقی با حساسیت متوسط تشکیل میدهد. تقریباً بیشتر نواحی نیمهشمالی استان و بخشهایی از نیمه جنوبی آن دارای حساسیت کم نسبت به سیلاب و گردوغبار است و سطحی بیش از km2 42000 را به خود اختصاص میدهد. باتوجه بهدقت مدل مورد استفاده، میتوان از نتایج پژوهش حاضر در برنامهریزیهای استانی و پروژههای مدیریتی و اصلاحی توسط دولت، سازمانها و ادارات اجرایی مرتبط و مهندسان بهرهگیریکرد.