تأثیر ویژگی‌های گیاهی و لاشبرگ دو گونۀ علف گندمی بر پایداری خاک مراتع نیمه خشک شهرستان جیرفت

نویسندگان

1 دانشیار گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه جیرفت، جیرفت ، ایران

2 دانشیار گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه جیرفت، جیرفت ، ایران

3 دانشیار، گروه مرتع و آبخیزداری (مهندسی طبیعت)، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فسا، فسا، ایران

doi
10.22034/jdmal.2024.2042597.1484
چکیده

گیاهان با تولید لاشبرگ، ساختار و عملکرد بوم­سازگان‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهد. شناخت عکس‌العمل  خصوصیات خاک به حذف و افزایش لاشبرگ گونه‌های مختلف به  درک حساسیت اکوسیستم در مقابل آشفتگی‌های محیطی و مدیریتی کمک زیاید می‌کند. در این مطالعه تاثیر ویژگی‌های گیاهی و لاشبرگ دو گونه گراس استیپا (Stipa barbata) و نرشیت (Hyparrhenia hirta) بر کربن و نیتروژن خاک مراتع شهرستان جیرفت بررسی شد. مقدار لاشبرگ زیر دو گونه گراس جمع آوری و درصد نیتروژن و کربن لاشبرگ محاسبه شد. تیمارهای صفر درصد، 50%، 100% و 200 % لاشبرگ برای دو گونه نرشیت و استیپا اعمال شده و درصد کربن و نیتروژن خاک و تولید سالانه گونه‌ها درهر تیمار لاشبرگ برآورد شد. نتایج نشان داد گونه نرشیت با گونه استیپا از نظر کمیت لاشبرگ، درصد کربن لاشبرگ و ویژگی‌های گیاهی دارای اختلاف معنی‌داری هستند (05/0p<). نتایج تجزیه و تحلیل واریانس یکطرفه نشان داد که تیمارها مختلف لاشبرگ در گونه‌های نرشیت (01/0p<) و استیپا (05/0p<) از نظر کربن خاک و تولید سالانه اختلاف معنی‌داری دارند. نتایج همبستگی پیرسون نشان داد که رابطه مثبت و معنی‌داری بین کربن خاک و ویژگی‌های گیاهی با کربن لاشبرگ و کمیت لاشبرگ وجود دارد (01/0p<). سطح برگ مهمترین ویژگی گیاهی در ارتباط با تولید لاشبرگ بود. مدل SEM نشان داد که ویژگی‌های گیاهی گونه‌های گراس نسبت به کمیت و کیفیت لاشبرگ مستقیما تاثیر بیشتری بر خصوصیات خاک دارند (01/0p<). ویژگی‌های گیاهی همچنین بطور غیر مستقیم از طریق کمیت لاشبرگ تاثیر معنی‌داری بر خصوصیات خاک داشتند (05/0p<). نتایج این مطالعه بیانگر اهمیت گراس‌ها در ارتقا کربن خاک اکوسیستم‌های نیمه خشک است. گونه نرشیت با توجه به ویژگی‌های گیاهی خود نسبت به گونه استیپا در تولید لاشبرگ و ارتقا کربن خاک دارای عملکرد مناسب­تری می­باشد.، این ویژگی در مدیریت مراتع جهت ارتقا خدمات اکوسیستم خصوصا ترسیب کربن و برنامه­های مقابله با تغییر اقلیم باید لحاظ شود.