برنامه‌ریزی فرض بنیاد؛ رویکردی نوین برای شناسایی مفروضات و کاهش انحرافات بودجه‌ای (مورد مطالعه: شرکت فولاد مبارکه)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.

2 استادیار، گروه حسابداری، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.

3 استادیار، گروه مهندسی صنایع و آینده پژوهی، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

4 استادیار، گروه حسابداری، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.

doi
چکیده

در سال‌های اخیر بودجه‌ریزی با چالش تغییرات سریع و عدم قطعیت مواجه شده و به دلیل عدم استفاده از ابزاری مناسب برای شناسایی مفروضات برنامه‌، مورد انتقاد پژوهشگران قرار گرفته است. از سوی دیگر، آینده پژوهان بکارگیری ابزارهایی همچون برنامه‌ریزى فرض بنیاد را جهت مواجهه با مخاطرات آینده و کاهش عدم قطعیت‌ها توصیه نموده و بکار می‌گیرند. پژوهش حاضر با شناسایی چالش بودجه‌ریزی از یک سو و پتانسیل آینده پژوهی از سوی دیگر، مترصد ایجاد یک رویکرد بودجه‌ریزی پابرجا است. بر این اساس با رویکردی انتقادی ضمن شناسایی مفروضات باربر و آسیب‌پذیر در بودجه شرکت مورد مطالعه، میزان ارتباط آن با انحراف از بودجه تعیین گردید. بدین منظور با استفاده از ابزارهای پرسشنامه، پنل خبرگان، معیار نقطه شکست و با رویکرد پسابرنامه، ابتدا 27 فرض زیربنایی در بودجه شرکت مورد مطالعه استخراج شد که 14 فرض آن طبق نظر خبرگان باربر تشخیص داده ‌شد. سپس با استخراج 22 رویداد شگفتی‌ساز در سال 1399، میزان آسیب‌پذیری هر یک از مفروضات باربر، در پنل خبرگان تعیین و اولویت‌بندی گردید. یافته‌ها نشان داد که رابطه مستقیمی بین مفروضات آسیب‌پذیر و انحراف از بودجه وجود دارد.