بررسی تأثیرسامانههای هلالی آبگیر در مدیریت و جمعآوری رواناب در حوزۀ آبخیز چدرویه، فارس
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد مرتع و آبخیز، شرکت مهندسین مشاور حاسب کرجی، فارس، ایران
2 کارشناسی ارشد مدیریت مناطق بیابانی، اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان فارس، فارس، ایران.
3 دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری، اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان فارس، فارس، ایران.
4 دکتری بیابان زدایی، اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان فارس، فارس، ایران.
doi
10.22034/jdmal.2024.2040142.1478چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر عملیات ذخیره نزولات در قالب سامانه هلالی آبگیر بعنوان پروژه ای نسبتاً جدید و شـاخص مـورد اسـتفاده در احیـاء مراتع مناطق خشک و نیمه خشک کشور انجام شد. بهمنظور مدیریت و جمعآوری رواناب موجود در حوضه چدرویه چهار برنامه اجرایی زیستی و زیست –سازهای ، در نظر گرفته شده است. بر این اساس، گسترهایی برابر با 93.23% از کل مساحت حوزه آبخیز چدرویه به سامانههای هلالی آبگیر همراه با بذرکاری تعیین شده است. افزون بر این، سه دهنه بند سنگی ملاتی و پنج بند خشکهچین با توجه به آورد سالیانه و مورفولوژی آبراهه اصلی، در خروجی حوضه؛ دو بند سنگی ملاتی برای کنترل رسوب و حفاظت خاک در بالادست حوضه، و در خروجی زیرحوضههای CH1 و CH2 یک بند سنگی ملاتی رسوبگیر طراحی شده است. همچنین، پنج بند خشکهچین در پیرامون سازههای مذکور و در آبراهههای درجه دو و سه طراحی گردید. برای تعیین حجم سیلاب در دوره بازگشتهای مختلف از روش SCS استفاده شده است. نتایج حاصل از برآورد حجم آبگیری در هلالیهای آبگیر نشان داد با اجرای این روش در سطح ha1796.76 از حوزه آبخیز چدرویه، سالیانه 2454515.79m3 از رواناب سطحی ذخیره خواهد شد. با توجه به مقدار حجم سیلاب در دوره بازگشتهای مختلف، مجموع حجم ذخیرهای سه سازۀ سنگی ملاتی m388000 با دوره بازگشت 25 ساله برآورد شد که این مقدار فقط 11.9% از کل حجم سیلاب 25 ساله را استحصال و مدیریت میکند. این سازهها در مجموع برای دوره بازگشتهای 2 و 5 ساله به ترتیب 75.3% و 25.8% کل حجم سیلاب ایجاد شده در حوزه آبخیز چدرویه را مدیریت و ذخیره میکنند.