مدل‌سازی مطلوبیت زیستگاه جبیر با بهره‌گیری از مدل آنتروپی بیشینه در منطقۀ حفاظت‌شده هرمود استان فارس

نویسندگان

1 دانشیار گروه مهندسی محیط‌زیست، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.

2 استادیار گروه مهندسی طبیعت، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.

3 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد مهندسی محیط‌زیست، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.

doi
10.22034/jdmal.2024.2028666.1465
چکیده

در پژوهش حاضر مطلوبیت زیستگاه جبیر با نام علمی Gazella bennettii shikarii با بهره­‌گیری از مدل آنتروپی بیشینه در منطقه حفاظت‌شده هرمود تعیین شد. برای اجرای مدل‌ بر اساس 45 نقطه حضور گونه از چهار گروه متغیر محیطی شامل اقلیمی، توپوگرافی، پوشش‌گیاهی و فاصله از عوامل انسان‌ساخت بهره­‌گیری شد. همه داده‌ها به‌­همراه نقاط حضور گونه برای مدل‌سازی به نقشه با فرمت یکسان تبدیل و وارد نرم‌افزار آنتروپی بیشینه شدند. مدل با 10000 نقطه پس‌زمینه و بیشینه 15 اجرا شد. از شاخص سطح زیر منحنی نمودار ROC برای ارزیابی نتایج مدل و از آزمون جک‌نایف برای تعیین اهمیت هر یک از متغیرهای محیطی در پیش‌بینی مطلوبیت زیستگاه گونه استفاده شد. بر اساس نتایج آزمون جک‌نایف و جدول سهم نسبی متغیرها، متغیرهای فاصله از روستا، پوشش گیاهی، شیب و میانگین دمای روزانه به ترتیب با 41.1%، 16.6%، 13.7% و 10.3% دارای بیشترین اهمیت در پیش‌بینی مطلوبیت زیستگاه گونه بودند. مساحت زیستگاه‌های مطلوب و نامطلوب به ترتیب 17.6% و 82.4% از کل منطقه مطالعاتی برآورد شد. سطح زیر منحنی برابر 0.87 نشان‌دهندۀ دقت زیاد مدل در تعیین زیستگاه‌های مطلوب و نامطلوب گونه است. با توجه به تأثیر فاصله از روستا در تعیین مطلوبیت زیستگاه گونه جبیر، آموزش و افزایش فرهنگ محیط زیستی روستائیان ساکن در داخل و مجاور منطقه مورد مطالعه به‌عنوان راهکار مدیریتی ضروری پیشنهاد می‌شود.