فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از خشک‌ترین مناطق جهان که زیر تأثیر توفان‌های گردوغبار قراردارد، منطقۀ سیستان در شرق ایران است که منابع آبی کم و بوم­سازگان شکنندۀ آن نسبت به تغییرات اقلیمی بسیار حساس هست. بااین‌حال، اطلاعات بسیار کمی در مورد وضعیت رسوبات در تالاب هامون هیرمند در استان سیستان و بلوچستان به‌عنوان منبع گردوغبارهای سیستان در دسترس است که درک ما را از دینامیک گردوغبار بادی و سازوکارهای حرکت رسوب محدود می‌کند. هدف اصلی پژوهش حاضر شناسایی ویژگی­‌ها و الگوی توزیع رسوبات بستر تالاب هامون می‌باشد. براین اساس پس از نمونه‌برداری از 271 نقطه از رسوبات بستر تالاب، ذرات ریزتر از μm63 توسط الک و روش لیزری دانه‌سنجی و توزیع ذرات رسوب بررسی شدند. بررسی ویژگی­های جورشدگی، کج‌شدگی و کشیدگی توسط روش فولک انجام شد و نقشه توزیع آن­ها ترسیم شد. در منطقۀ موردبررسی کج شدگی‌های با مقدار کم (0.1 تا 1) نشان‌دهنده منشأ بادی هستند. با فاصله گرفتن از مرز تالاب و نزدیک‌تر شدن به مرکز حوضه ذرات کشیده‌تر می‌شوند و این نشان می‌دهد که رسوبات تحت تأثیر باد و طولانی بودن مسیر از منشأ، فرسایش بیشتری را متحمل شده‌­اند. همچنین نتایج نشان داد که ذرات کلوئیدی در جنوب محدودۀ مورد بررسی در هامون هیرمند بیشترین فراوانی را در ذرات رسی این نمونه­‌ها دارند. به‌­علاوه به­‌دلیل بادی بودن سیستم تغذیه در غرب و جنوب غربی تالاب، ذرات ریز و کلوئیدی بیشترین مقدار را در این محدوده دارند و در مرکز محدوده مطالعاتی و به ویژه دریاچه هامون به­‌دلیل چند منشأ بودن سیستم آوردهای رسوبی، محدوده وسیع‌­تری از ذرات ازنظر اندازه را در بر­می­‌گیرد. شیوه توزیع ذرات رسی در محدوده مورد بررسی نشان می‌دهد که برخاستگاه رسوبات از دو منطقۀ متفاوت می‌باشد. این یافته‌­ها می‌تواند به بهبود مدیریت فرسایش بادی در مناطق منبع رسوب کمک­ کند.