فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ارزش و ضرورت اقلیم به‌­عنوان یکی از عامل­‌های زیستی انسان هرگز به‌­اندازه امروز در مسائل بزرگ و توسعه­‌یافته اقتصادی و اجتماعی بیان نشده است و در حال حاضر همچنین تعداد زیادی از تصمیم گیران مسائل کلان اقتصادی و اجتماعی مخصوصاً در کشور ایران بسیار مؤثر هستند. در جهان کنونی تعداد زیادی از صاحب‌نظران مسائل سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و زیست­‌محیطی تغییر اقلیم را یکی از مهم­ترین و تأثیرگذارترین معضلات در عرصه­‌ها و مراحل مختلف زندگی انسان قلمداد می­‌کنند و پیش­بینی می­‌کنند که این موضوع به­‌صورت فزاینده­ای مشکلات مختلفی را به همراه خواهد داشت. تغییرات آب و هوایی تأثیر قابل­‌توجهی بر تولید جهانی محصولات کشاورزی داشته است. بررسی تأثیر تغییر اقلیم بر تولید محصولات کشاورزی برای اتخاذ تصمیمات پیشگیرانه برای بهبود کشاورزی بسیار مهم است. هدف پژوهش حاضر شبیه‌­سازی الگوی کشت محصولات کشاورزی شهرستان جیرفت تحت تأثیر سناریوهای مختلف اقلیمی است. بدین منظور در آغاز با استفاده از روش‌­های رگرسیونی تأثیر متغیرهای اقلیمی دما و بارندگی بر عملکرد محصولات منتخب در دوۀ 2022-1991 (1401-1370) بررسی شد. آنگاه با استفاده از مدل گردش عمومی HadCM3 تغییرپذیرهای اقلیم شهرستان جیرفت برای دوره­‌های 2045-2011 (1423-1389)، 2065-2046 (1443-1424)، 2079-2066 (1457-1444) و 2099-2080 (1477-1458) پیش­‌بینی شد. در پایان با به­‌کارگیری رهیافت برنامه­‌ریزی ریاضی مثبت الگوی کشت منطقه شبیه‌سازی و اثرگذاری­‌های تغییر اقلیم بر الگوی کشت در دوره‌­های یاد شده بررسی شد. نتایج نشان داد متغیرهای اقلیمی دما و بارش تأثیر معنی‌­داری بر عملکرد محصولات منتخب دارد. هم­چنین با اعمال پیش‌­بینی تغییرپذیری­‌های اقلیم در مدل الگوی کشت همه محصولات منتخب در دوره‌­های 2045-2011، 2065-2046، 2079-2066 و 2099-2080 بر اساس پیش­بینی‌­های مدل HadCM3 تحت تأثیر سناریوهای مختلف اقلیمی قرار می­‌گیرند. با در نظر گرفتن تأثیرهای تغییر اقلیم و بهبود بهره­‌وری محصولات کشاورزی می‌­توان از اثرگذاری‌­های سوء این پدیده فروکاست. نتایج پژوهش حاضر‌ می‌تواند در برنامه‌­ریزی کشاورزی و توسعه اقتصادی شهرستان جیرفت به­‌کارگرفته شود.