فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

استفاده از داده‌های بارش ماهواره‌ای در پژوهش‌های مدیریت منابع آب و هیدرولوژی در شرایط کشور ایران ضرورت دارد. مقدار بارش ماهواره‌ای را می‌توان تنها منبع داده‌ای و جایگزین در مناطق فاقد آمار در نظر گرفت. در پژوهش حاضر، داده‌های بارش ماهانۀ ماهوارۀ TRMM 3B43 با بهره­‌گیری از مدل‌های رگرسیون خطی OLS و رگرسیون چندکی QR برای حوزۀ آبخیز دریاچۀ ارومیه در دورۀ آماری سال‌های 2019-2001 (1380-1398)، تصحیح و اعتبارسنجی شد. کارایی این دو مدل در تصحیح داده‌های TRMM بر اساس معیارهای RMSE، MAE، PBIAS و KGE مورد ارزیابی قرار گرفت. مقدار PBIAS نشان داد که داده‌های خام TRMM، در تمام ماه‌های سال، بارش را با احتمال 20% بیشتر از مقادیر مشاهده‌ای در 12 ایستگاه سینوپتیک واقع در حوضه برآورد کرده است. نتایج مدل OLS نشان داد که مقادیر تصحیح‌شده بارش ماهانه، دارای درصد اریبی PBIAS نسبتاً زیاد در اغلب ماه‌های سال می‌باشد. مقادیر تصحیح‌شده بر اساس رگرسیون چندکی به دلیل اعمال ضرایب مختلف شیب و عرض از مبدأ، در تمام ماه‌های سال تقریباً نزدیک به مقادیر مشاهداتی ایستگاه‌ها می‌باشند. پس از تصحیح با مدل QR، مقادیر RMSE و PBIAS به کمتر از mm2.35 و 2.1% رسید. معیار KGE مدل رگرسیون چندکی در تمام ماه‌ها، بیشتر از 0.97 بود و مقدار آن در مقایسه با داده‌های خام TRMM و مقادیر تصحیح‌شده با رگرسیون خطی، به عدد 1 نزدیک‌تر به‌­دست آمد. نتایج نشان داد که استفاده از مدل رگرسیون چندکی QR می‌تواند به‌طور قابل‌توجهی در تصحیح داده‌های خام TRMM مورد استفاده قرار گیرد و نتایج بهتری نسبت به مدل رگرسیون خطی OLS داشته باشد. ازنظر کاربردی، توصیه می‌شود که ابتدا داده‌های ماهانه خام TRMM با مقادیر شیب و عرض از مبدأ خطوط رگرسیون چندکی تصحیح شوند و سپس در پژوهش‌های مدیریت منابع آب و پایش خشک‌سالی استفاده گردند.