تحلیل اقتصادی روش‌های کشت نواری و چاله‌ای در طرح‌های بیابان‌زدایی

نویسندگان

1 استادیار گروه طبیعت، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان

2 دانشیار گروه طبیعت، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان

3 کارشناس ارشد مدیریت کنترل و بیابان، گروه طبیعت، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان.

4 دکتری علوم مهندسی و آبخیزداری، اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان یزد

doi
10.22034/jdmal.2024.2020191.1450
چکیده

استان یزد به‌عنوان سومین استان دارای کانون‌های بحران فرسایش بادی، به علت ناهنجاری‌های اقلیمی به‌شدت درگیر بیابان‌زایی است. یکی از راه‌های جلوگیری از گسترش عرصه‌های بیابانی دارای ماسه‌های روان، تثبیت زیستی (بیولوژیک) با بهره­‌گیری از گونه‌های گیاهی سازگار همانند سیاه تاغ (Haloxylon aphyllum C. A. Mey. Bunge) است. رایج‌ترین شیوه‌های کاشت گیاه سیاه تاغ (Haloxylon aphyllum) کشت نواری و کشت چاله­‌ای می‌­باشد. با توجه به اینکه هزینه­‌های اجرای طرح‌ها دارای اهمیت است؛ اگر به‌­توان هزینه آنها را کاهش داد، عملیات تاغ­کاری در سطح وسیع‌تری انجام خواهد شد. لذا در پژوهش حاضر، تاغ­کاری‌­های صورت­‌گرفته در شمال شهرستان اردکان مورد ارزیابی قرار گرفت و با استفاده از روش تحلیل متره و برآورد و مقایسه آن با روش تحلیل واقعی مناسب‌ترین روش کشت از دیدگاه اقتصادی شناسایی شد. در هر دو روش، هزینه­‌های کشت به ازای هر نهال سیاه تاغ محاسبه شد و برای شناسایی اقتصادی‌­ترین روش کاشت، هزینه­‌های مربوط به هر دو روش مقایسه شد. نتایج نشان داد که بین هزینه برآوردی و هزینه واقعی، در هر دو روش کشت اختلافی وجود دارد، به‌طوری‌که این اختلاف در روش چاله‌­ای 6367.2 هزار ریال و در روش نواری 24033.94 هزار ریال بوده است. در کل روش کشت چاله‌ای هزینه بیشتری نسبت به روش کشت نواری دارد. اختلاف هزینه این دو روش به ازای یک هکتار بر اساس تحلیل متره و برآورد 36456 هزار ریال می‌­باشد. همچنین اختلاف بین هزینه واقعی دو روش کشت نیز 66857.14 هزار ریال محاسبه شد. در هر دو روش برآوردی و تحلیل واقعی، هزینه کشت نواری کمتر از کشت چاله‌­ای می­‌باشد. این موضوع نشان می­‌دهد با صرفه‌­جویی هزینه و با استفاده از روش نواری می‌­توان سطح بیشتری را با کاشت سیاه تاغ (Haloxylon aphyllum) برای بیابان­‌زدایی زیر پوشش قرارداد.