عوامل حامی و بازدارنده مؤثر در حضور .Astragalus curvirostris Boiss مطالعه موردی مراتع نیمه استپی زاغه لرستان

نویسندگان

1 دانشیار، بخش تحقیقات مرتع، مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.

2 دانشیار پژوهش، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اراک، ایران.

3 دانشیار، بخش تحقیقات مرتع، مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.

4 دانشیار پژوهش، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خرم‌آباد، ایران.

doi
10.22034/jdmal.2024.2023327.1455
چکیده

پردازش و تحلیل اطلاعات درهم‌تنیده بوم­‌شناختی نیاز به شیوه‌های تحلیلی منعطف دارد تا به‌­تواند رابطه‌های غیرخطی بین عملکرد گونه گیاهی و عوامل محیطی را به‌خوبی نشان دهد. در این بررسی انتخاب رویشگاه Astragalus curvirostris به شکلی صورت گرفت که دامنه وسیعی از فراوانی گونه را در برداشته باشد. این مطالعه در منطقه زاغه در km35 جاده خرم‌آباد به بروجرد با ارتفاع m1965 از سطح دریا انجام شد. جهت ارزیابی پنج ترانسکت با طول m400 و فاصله m100 بکار برده شد. بر روی هر یک از آن‌ها با توجه به ابعاد گونه‌های همراه، شش پلات به ابعاد m24×4 با فواصل یکسان، مستقر شد. از هر پلات‌، یک نمونه خاک با سه تکرار به عمق صفر تا cm30 برداشت شد. بررسی تأثیر مجموعه‌­ای از عوامل محیطی بر تغییرات پوشش گیاهی در جوامع، با استفاده از روش انتخاب روبه‌جلو در رسته‌‌بندی کانیک، موجب انتخاب 4 متغیر از بین 19 متغیر اولیه شد. همبستگی بین درصد پوشش گیاهی گونه و عوامل اکولوژیک موردمطالعه، نشان داد پراکنش گونه با عواملی مانند TOC و %N خاک همبستگی مثبت دارد. مدل جمعی تعمیم‌‌یافته با توزیع خطا پوآسون، نشان داد، ارتفاع از سطح دریا، درصد بقایای گیاهان و موجودات زنده و نیتروژن خاک و همچنین درصد سنگ و سنگریزه بر حضور گونه مؤثرند. بررسی حضور گونه با پارامتر ارتفاع از سطح دریا و درصد سنگ از مدل کاهشی و پاسخ در امتداد شیب تغییرات کربن آلی، نیتروژن و درصد بقایای گیاهی سطح خاک از مدل افزایشی پیروی کرده است. این مدل، نیازهای بوم‌­شناختی گونه‌‌ را ارائه و می­تواند در عملیات اصلاح مراتع در مناطق مشابه، استفاده شود. البته، به­دلیل عدم ثبات عوامل زیستی، حتی مؤثرترین رابطه‌های همبستگی نمی­توانند قطعی تلقی شوند؛ اما بررسی این روابط همراه با بررسی میدانی اطلاعات مناسبی ارائه می‌دهند.