تعیین مهمترین شاخصهای مقاومت سله و تأثیر آن بر کنترل فرسایش بادی در کانونهای گردوغبار خوزستان
نویسندگان
1 دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات مرتع، موسسۀ تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری مدیریت و کنترل بیابان، دانشکده کویرشناسی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
3 دانشیار گروه مدیریت مناطق خشک، دانشکده کویرشناسی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
4 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات بیابان، موسسۀ تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.
doi
10.22034/jdmal.2024.2017702.1445چکیده
بررسی حاضر بهمنظور تعیین برخی ویژگیهای سله و ارتباط آن با کنترل فرسایش بادی در کانونهای گردوغبار خوزستان انجام شد. برای انجام این پژوهش، تعداد 18 نمونه سله هرکدام شامل سه نمونه فرعی از عمق cm 5 تا 0 از کانونهای گردوغبار استان خوزستان برداشت شد، پس از هوا خشک شدن از الک mm2 عبور داده شد. سپس متغیرهای pH ،EC ،CaCo3 ،CEC ،ESP ،Ca ،K ،Mg ،Po43، بافت، رطوبت اولیه، چگالی ظاهری سلهها اندازهگیری شد همچنین میزان حساسیت خاک به تشکیل سله با بهکارگیری شاخصهای پایداری خاک، سلهبندی خاک، مقاومت فشاری، مقاومت برشی ارزیابی شد و از شاخصهای میانگین وزنی قطر خاکدانه و میانگین هندسی قطر خاکدانهها برای بررسی میزان پایداری خاکدانهها بهرهگیری شد. همچنین برای بررسی تأثیر این سلهها بر میزان کنترل فرسایش بادی نمونههایی برای آزمایش تونل باد برداشت شد و مقدار بادبردگی و سرعت آستانه فرسایش بادی آنها تعیین شد. برای بررسی صحت و دقت مدلهای رگرسیونی از آمارههای RMSE، RSE، AME و 2 R استفاده شد. نتایج بررسی ساختار سلهها با میکروسکوپ الکترونی روبشی نشان داد که بیشتر سلههای موجود در کانونهای گردوغبار از نوع رسوبی میباشند همچنین مطابق با یافتههای بررسی حاضر برای ارزیابی حساسیت خاک به تشکیل سله در کانون گردوغبار شرق اهواز شاخص مقاومت فشاری، در کانون گردوغبار جنوب شرق اهواز شاخص پایداری و در کانون گردوغبار امیدیه، ماهشهر و هندیجان شاخص مقاومت برشی شناخته میشود از مقایسه سرعت آستانه فرسایش بادی و مقدار هدررفت خاک در سله سطحی و نیز نمونههای تخریبشده آن چنین نتیجه گرفته میشود که در سلههای سطحی هر کانون میزان فرسایش بادی از حالت تخریبشده آن کمتر است.
