فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

توزیع ناهمگون و نابهنگام زمانی و مکانی بارش‌ها و جریانات آب سطحی، موجب تبدیل سفره‌های آب زیرزمینی به منابع ضروری کشور شده است. در سال‌های اخیر با افزایش تقاضای آب و عدم تأمین بخش قابل ملاحظه‌­ای از آن توسط منابع آب سطحی، استحصال مجاز و غیر مجاز منابع آب زیرزمینی بسیار مورد توجه قرارگرفته؛ به طوری که در کل کشور سطح سفره‌های زیرزمینی با افت شدید مواجه شده است. در پژوهش حاضر میزان تأثیر سه عامل بارش، جمعیت و تورم بر اُفت آبخوان دشت ارومیه مورد بررسی قرارگرفته است. برای انجام این کار، بین داده‌­های اُفت سالانه سطح سفره آب زیرزمینی در 38 سال از 1360 تا 1398 با سه متغیر بارش، جمعیت و شاخص تورم سال قبل رگرسیون خطی چند متغیره برقرارشد. ضریب تعیین تعدیل شده رگرسیون بیش از 0.85 بود. با توجه به ضرایب بتای استاندارد، اولویت میزان تأثیر متغیرهای مورد بررسی بر افت آبخوان عبارت از جمعیت 0.514 افزایشی، تورم 0.434 افزایشی و بارش 0.241- کاهشی بود. همچنین برای شبیه‌­سازی معادلات، از شبکه‌­های عصبی مصنوعی تابع پایه شعاعی RBF:3-5-1 دارای سه لایه با 3، 5 و 1 نرون به ترتیب در لایه ورودی، لایه پنهان میانی و لایه خروجی و پرسپترون سه لایه MLP:3-5-1 و چهار لایه MLP:3-2-2-1 بهره­‌گیری­ شد؛ و نتایج تأئید کننده یافته های رگرسیون بود. به عبارت دیگر بر اساس نتایج این پژوهش تأثیر تغییرات اقلیمی به ویژه بارندگی کمتر از سیاست‌ها و شرایط اجتماعی- اقتصادی بوده ­است. ضمناً با مقایسه مدل‌های شبیه­‌سازی مذکور، بهترین برآورد مربوط به شبکه عصبی مصنوعی پرسپترون سه لایه MLP:3-5-1 می‌­باشد.