تخمین ظرفیت و عوامل مؤثر بر بیابان‌گردی در منطقۀ حفاظت شده بیابان ساحلی هماگ هرمزگان

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد رشتۀ بیابان‌زدایی، دانشگاه هرمزگان، هرمزگان، بندرعباس، ایران.

2 عضو هیات علمی گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه هرمزگان، هرمزگان، بندرعباس، ایران.

3 عضو هیات علمی گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه هرمزگان، هرمزگان، بندرعباس، ایران.

doi
10.22034/jdmal.2024.2022639.1453
چکیده

مرزهای آبی ایران بیش از 40% است و تنها در سه استان هرمزگان، سیستان و بلوچستان و خوزستان مرزهای متصل به دریاهای آزاد وجود دارد و این مناطق جزء بیابان‌های ساحلی‌­اند. این نواحی دارای جاذبه های ژئوتوریستی زیادی هستند و توسعه صنعت گردشگری بیابانی همجوار اقیانوس، نقش مهمی بر توسعۀ سطح اقتصادی مردم محلی و افزایش درآمد ناخالص داخلی ایران دارد. قطر در دنیا قطب گردشگری بیابان‌های ساحلی شناخته شده و متاسفانه علی­رغم قابلیت­‌های زیاد در استان‌­های جنوب کشور، صنعت گردشگری بیابان­‌های ساحلی در ایران، هنوز رشد نیافته است. لذا هدف این پژوهش، تخمین قابلیت و عوامل مؤثر بر بیابان­‌گردی در منطقه حفاظت شده هماگ می­‌باشد. پس از جمع‌آوری لایه های اطلاعاتی پایه، زیر مدل­‌های متغیرهای محیطی و بوم‌­شناختی مانند شیب، ارتفاع، خاک، پوشش گیاهی، اقلیم، منابع آب، جاذبه‌های منطقه و متغیر زیرساختار مانند دسترسی به جاده‌ها و مسیر، دسترسی به مراکز خدماتی-رفاهی با بهره­‌گیری از دستورالعمل FAO  طبقه‌بندی و مدل شایستگی گردشگری بیابان‌گردی منطقه ارائه شد. نتایج بررسی تخمین مدل نشان­داد که 43.17 ، 39.63، 6.90 و 10.30% بترتیب در طبقه شایستگی زیاد، متوسط، کم و عدم شایستگی قرار دارد. بر این پایه از بین متغیرهای محیطی و بوم­‌شناختی، دسترسی به منابع آب، شایستگی زیستگاه گوشتخواران بیابانی، تعداد زوج سمان بیابانی و از بین متغیرهای زیر ساختار، دسترسی به جاده و مسیر از عامل­‌های کاهش‌دهنده شایستگی بیابان­گردی و دسترسی به مراکز خدماتی-رفاهی از عوامل افزایش‌دهندگی شایستگی گردشگری بیابان بودند. با توجه به مقولۀ زیاد‌بودن تنوع گونه‌­های گیاهی، بوم‌­گردی بیابان و منظرهای زیبای حیات وحش منطقۀ حفاظت شده هماگ، توسعۀ گردشگری بیابان برای بازدید از جاذبه های طبیعی بویژه گونه‌­های جانوری خاص مانند خزندگانی چون آگاما و غیره در کنار جاذبه‌­های ژئومورفولوژیک ویژه و منحصر به فرد آن توصیه می‌شود.