توزیع مکانی روند تغییر فراسنجهای فرین بارش شمالغرب ایران و ارتباط آن با گردش عمومی جو منطقه
نویسندگان
1 استادیار آب و هواشناسی دانشگاه ارومیه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، گروه جغرافیا، ارومیه، ایران.
2 دانشیار آب و هواشناسی دانشگاه ارومیه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، گروه جغرافیا، ارومیه، ایران.
doi
10.22034/jdmal.2023.2007679.1428چکیده
گرمایش جهانی موجب افزایش میزان بخار آب اتمسفر و تغییر در چرخه آبشناسی و افزایش بارشهای فرین شده است. هدف از پژوهش جاری بررسی روند تغییرات فراسنجهای فرین بارش شمالغرب ایران و ارتباط آنها با گردش عمومی جو است. بدین منظور دادههای بارش 20 ایستگاه همدید شمالغرب ایران در مقیاس روزانه برای سالهای 1365 تا 1390 استخراج و شاخصهای بارش محاسبه و نقشههای توزیع مکانی این شاخصها ترسیم شد. برای بررسی تغییرات گردش عمومی جو و مطالعه تأثیر آن بر وقایع حدی نیز، دادههای ترکیبی میانگین گردش اتمسفری سالانه دوره 1364-1340 که نمایشگر اقلیم گذشته و مقطع زمانی1395-1365 به عنوان دوره نوین بر پایه دادههای بازتحلیل شده NCEP/NCAR دریافت شد. سپس نقشههای تفاضل با استفاده از متغیرهای ارتفاع ژئوپتانسیل سطح hp500، امگای سطح زمین، تاوائی نسبی سطح hp500، آب بارشپذیر و میزان بارش برای آشکارسازی تغییرات گردش اتمسفری در دو دوره فوق محاسبه و تولید شد و نتایج حاصل با برونداد فراسنجهای حدی دما مقایسه شد. بررسی تغییرات فراسنجها حاکی از این بود که تمام شاخصهای بارش به جز شاخص بیشینه طول دوره رشد (CDD) دارای روند کاهشی هستند. مطالعه گردش عمومی جو نیز حاکی از افزایش ارتفاع تراز hp500 و در نتیجه پایداری جو منطقه میباشد. مطالعه امگا و چرخندگی نسبی نیز حاکی از تضعیف جریانات صعودی و چرخندگی مثبت در منطقه است. نقشههای تفاضل آب قابل بارش و نرخ بارش نیز کمبود بار رطوبتی جو و گرایش منطقه به سمت اقلیم خشک را نشان میدهد.