بررسی تأثیر رویشگاه و نوع اندام عصارهگیری شده بر ترکیبات فیتوشیمیایی گیاه کور (.Capparis spinosa L) به عنوان یک گیاه مرتعی و دارویی
نویسندگان
1 دانشیار، گروه مدیریت مناطق خشک و بیابانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
2 استادیار، گروه علوم و فنون نوین، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، یزد، ایران.
3 استاد، گروه مهندسی مواد غذایی، دانشکده مهندسی شیمی و متالورژی، دانشگاه فنی استانبول، ماسلاک استانبول، ترکیه.
4 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت مناطق خشک و بیابانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد، ایران.
5 دانشیار، گروه مدیریت مناطق خشک و بیابانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
6 استاد، گروه ژنتیک، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، یزد، ایران.
doi
10.22034/jdmal.2023.2008607.1430چکیده
گیاه کور (.Capparis spinosa L) بهعنوان گیاه مرتعی و دارویی با ارزش و مقاوم به تنشهای محیطی شناخته شده است که در مناطق خشک و بیابانی بهراحتی رشد میکند. این گیاه دارای اجزای زیست فعال فراوان بوده و بههمین دلیل کشت آن به لحاظ تجاری دارای ارزش فراوان است. هدف از پژوهش حاضر، بررسی تأثیر رویشگاه و نوع اندام عصارهگیری شده گیاه کور بر عملکرد عصاره و مقدار ترکیبهای فیتوشیمیایی آن بود. بر این اساس تأثیر رویشگاههای مکانهای یزد و اصفهان و نوع اندام عصارهگیری شده برگ، ساقه، غنچه و گل، میوه و ریشه گیاه کور بر مقدار کل فنول، فلاونوئید کل و فعالیتهای آنتی اکسیدانی مانند فعالیت پاکسازی رادیکالهای آزاد و کاهش قدرت رادیکالها در گیاه دارویی کور با 3 تکرار با استفاده از روش تجزیه واریانس دو طرفه بررسی گردید. نتایج نشان داد که بخشهای مختلف این گیاه در هر دو مکان سرشار از مواد فنولی و فلاونوئیدی است. با اینحال گیاهان رشد یافته در مکان یزد دارای محتوای فنول و فلاونوئید کل بالاتری بوده که بهترتیب معادل mgGA/gDE 35.572 و mgQE/gDE 14.164 بود. در بین بخشهای مختلف گیاه، برگها دارای مقدار فنول و فلاونوئید بیشتری بود که بهترتیب حاوی mgGA/gDE 48.611 و mgQE/gDE 19.842 بود. میزان فعالیت آنتی اکسیدانی در ریشهها بیشترین میزان را به خود اختصاص داد. همچنین عملکرد در یزد بیشتر از استان اصفهان بود. بهطور کلی نتایج پژوهش حاضر نشان داد که گیاه کور علاوه بر نقشی که در احیاء مراتع دارد، غنی از متابولیتهای ثانویه است و میتواند بهعنوان یک گیاه دارویی ارزشمند در بخش پزشکی مورد استفاده قرار گیرد.