بررسی تأثیر رویشگاه و نوع اندام عصاره‌گیری شده بر ترکیبات فیتوشیمیایی گیاه کور (.Capparis spinosa L) به عنوان یک گیاه مرتعی و دارویی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه مدیریت مناطق خشک و بیابانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

2 استادیار، گروه علوم و فنون نوین، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، یزد، ایران.

3 استاد، گروه مهندسی مواد غذایی، دانشکده مهندسی شیمی و متالورژی، دانشگاه فنی استانبول، ماسلاک استانبول، ترکیه.

4 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت مناطق خشک و بیابانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد، ایران.

5 دانشیار، گروه مدیریت مناطق خشک و بیابانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

6 استاد، گروه ژنتیک، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، یزد، ایران.

doi
10.22034/jdmal.2023.2008607.1430
چکیده

گیاه کور (.Capparis spinosa L) به­‌عنوان گیاه مرتعی و دارویی با ارزش و مقاوم به تنش­‌های محیطی شناخته شده است که در مناطق خشک و بیابانی به‌­راحتی رشد می‌­کند. این گیاه دارای اجزای زیست فعال فراوان بوده و به­‌همین دلیل کشت آن به لحاظ تجاری دارای ارزش فراوان است. هدف از پژوهش حاضر، بررسی تأثیر رویشگاه و نوع اندام عصاره­‌گیری شده گیاه کور بر عملکرد عصاره و مقدار ترکیب­‌های فیتوشیمیایی آن بود. بر این اساس تأثیر رویشگاه­‌های مکان‌­های یزد و اصفهان و نوع اندام عصاره‌­گیری شده برگ، ساقه، غنچه و گل، میوه و ریشه گیاه کور بر مقدار کل فنول، فلاونوئید کل و فعالیت‌­های آنتی اکسیدانی مانند فعالیت پاکسازی رادیکال­‌های آزاد و کاهش قدرت رادیکال‌­ها در گیاه دارویی کور با 3 تکرار با استفاده از روش تجزیه واریانس دو طرفه بررسی گردید. نتایج نشان داد که بخش‌­های مختلف این گیاه در هر دو مکان سرشار از مواد فنولی و فلاونوئیدی است. با این‌­حال گیاهان رشد یافته در مکان یزد دارای محتوای فنول و فلاونوئید کل بالاتری بوده که به‌­ترتیب معادل mgGA/gDE 35.572 و mgQE/gDE 14.164 بود. در بین بخش‌­های مختلف گیاه، برگ­‌ها دارای مقدار فنول و فلاونوئید بیشتری بود که به‌ترتیب حاوی mgGA/gDE 48.611 و mgQE/gDE 19.842 بود. میزان فعالیت آنتی اکسیدانی در ریشه­‌ها بیشترین میزان را به خود اختصاص داد. همچنین عملکرد در یزد بیشتر از استان اصفهان بود. به­‌طور کلی نتایج پژوهش حاضر نشان داد که گیاه کور علاوه بر نقشی که در احیاء مراتع دارد، غنی از متابولیت‌­های ثانویه است و می‌­تواند به­‌عنوان یک گیاه دارویی ارزشمند در بخش پزشکی مورد استفاده قرار گیرد.