راهبردهای ارتقای پدافند غیرعامل با رویکرد بلاکچین: ترویج فرهنگ، توسعه زیرساخت و همکاری بینبخشی
نویسندگان
1 استادیار، دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری، تهران. ایران.
doi
چکیده
زمینه و هدف: این مقاله به بررسی نقش فناوری بلاکچین در پدافند غیرعامل و چگونگی افزایش تابآوری زیرساختهای حیاتی در برابر تهدیدات سایبری، نظامی و طبیعی میپردازد. بلاکچین بهعنوان یک فناوری غیرمتمرکز و امن، قابلیتهای متعددی در حفظ اطلاعات حیاتی و مدیریت بحرانها دارد. بر این اساس، در این پژوهش به شناسایی و اولویتبندی راهبردها و اقدامات غیرمسلحانه در بهرهگیری از بلاکچین با رویکرد پدافند غیرعامل پرداخته میشود تا در صورت وقوع هرگونه تهدید، باعث افزایش بازدارندگی، کاهش آسیبپذیری و بهبود مدیریت بحران شود. روششناسی: در این پژوهش، روش تحقیق ترکیبی شامل استفاده از هر دو روش کیفی و کمی بهکار گرفته شد. در ابتدا با استفاده از مصاحبهها و پرسشنامه تحلیل محیطی، به شناسایی چالشها، فرصتها، نقاط قوت و ضعف مرتبط با بلاکچین در حوزه پدافند غیرعامل پرداخته شد. این پرسشنامهها بین ۴۸ نفر از متخصصین کشور در حوزههای مرتبط با پدافند غیرعامل توزیع گردید و پایایی پرسشنامهها با ضریب آلفای کرونباخ ۰.۸۴ تأیید شد. در نهایت، راهبردهای پیشنهادی با استفاده از ماتریس برنامهریزی راهبردی کمی مورد ارزیابی و اولویتبندی قرار گرفتند. یافتهها: بر اساس تحلیل دادهها، ترویج فرهنگ استفاده از بلاکچین در پدافند غیرعامل بهعنوان اولویت اول تعیین شد. این راهبرد بر آگاهیرسانی و آموزش نهادهای دولتی و غیردولتی و تشویق به استفاده گسترده از بلاکچین در مدیریت بحرانها تأکید دارد. همچنین، سرمایهگذاری در توسعه زیرساختهای بلاکچینی و بهبود پروتکلهای بلاکچین نیز در میان راهبردهای کلیدی شناسایی شدند. نتایج نشان داد که برای بهرهبرداری کامل از فناوری بلاکچین در پدافند غیرعامل، نیاز به همکاری بینبخشی، تدوین سیاستهای شفاف و سرمایهگذاریهای هدفمند در توسعه این فناوری وجود دارد. این اقدامات میتوانند به کاهش آسیبپذیریها و افزایش تابآوری زیرساختهای حیاتی در برابر تهدیدات کمک کرده و باعث تسریع در مدیریت بحرانها شوند. نتیجهگیری: بهرهگیری از فناوری بلاکچین در حوزه پدافند غیرعامل میتواند تحولی اساسی در ارتقاء امنیت و کاهش آسیبپذیری زیرساختهای حیاتی ایجاد کند. ویژگیهای کلیدی بلاکچین، مانند شفافیت، غیرمتمرکز بودن و تغییرناپذیری دادهها، امکان ایجاد سامانههایی امن و مقاوم در برابر نفوذ، تخریب یا دستکاری را فراهم میکند. استفاده از این فناوری در مدیریت اطلاعات حساس، ردیابی زنجیره تأمین، و ارتباطات امن، میتواند به شکل چشمگیری کارایی و تابآوری سیستمهای پدافندی را افزایش دهد.
