فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گردوغبار پدیده‌ای است که عمدتأ در مناطق خشک و نیمه‌خشک در نتیجه سرعت زیاد باد و تلاطم آن بر روی سطح خاک بدون پوشش گیاهی و مستعد فرسایش ایجاد می‌شود. استان اصفهان یکی از مهمترین مناطق جغرافیایی کشور محسوب می‌شود که به‌دلیل موقعیت خاص جغرافیایی، میزان کم بارندگی، همجواری با کویر و بیابان‌های بزرگ کشور، زمینه برای خشکسالی‌های دوره‌ای، گسترش بیابان‌زائی و وقوع توفان‌های گردوغبار در این استان فراهم می‌باشد. بنابراین انجام مطالعاتی که ما را به شناخت صحیحی از مناطق مستعد گردوغبار در این استان برساند، بیش از پیش احساس می‌گردد. لذا در این تحقیق، با استفاده از کدهای هواشناسی گردوغبار و مقادیر عمق اپتیکی آئروسول، سنجنده مودیس ماهواره Terra (2022-2001) و الگوریتم‌های RF، BRT، SVM و CART به پهنه‌بندی مناطق مستعد گردوغبار در استان اصفهان پرداخته شد. بدین منظور، نقشه نقاط وقوع و عدم وقوع گردوغبار با استفاده از کدهای هواشناسی و مقدار عمق اپتیکی آئروسول تهیه شد. عوامل دما، بارش، شیب، ارتفاع، آلبدو، کاربری اراضی، سرعت باد فرساینده، شاخص رطوبت سطح خاک، شاخص شوری، و شاخص پوشش گیاهی به‌عنوان عوامل پیش‌بینی‌کننده در نظر گرفته شد و سپس با بهره‌گیری از خوارزمیک‎‌های (الگوریتم) یادگیری ماشین، پهنه‌بندی مکانی مناطق مستعد گردوغبار انجام شد. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که بیشترین احتمال وقوع گردوغبار مربوط به اراضی بایر، شور و نیز کاربری مرتع با تاج پوشش فقیر بوده است. ارزیابی کارآیی مدل‌ها نشان داد که مدل جنگل تصادفی با مقدار 0.86=AUC بهترین کارآیی را داشته است و پس از آن به‌ترتیب خوارزمیک‌های BRT با0.82=AUC، CART با 0.79=AUC و SVM با مقدار 0.77=AUC قرار دارد. بررسی تحلیل حساسیت جک‌نایف نیز نشان داد که در مدل‌های RF، BRT و CART عامل بارش بیشترین اثرگذاری را در پهنه‌بندی و تعیین مناطق مستعد گردوغبار داشته و در مدل SVM عامل دما و پس از آن بارش بیشترین اثرگذاری را داشته است.