فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

از مهمترین محدویت‌­های مناطق خشک و نیمه­‌خشک، وجود تنش­‌های غیرزنده محیطی از جمله خشکی و شوری است که رشد و نمو گیاهان را به ویژه در مرحله حساس جوانه‌­زنی تحت تأثیر قرار می‌­دهد. شناخت مقاومت به شوری و خشکی گیاهان برای مدیریت عرصه‌­های طبیعی در راستای پروژه‌­های احیای زیستی با اهمیت است. لذا پژوهش حاضر با هدف تأثیر تنش‌­های خشکی و شوری بر ویژگی‌های جوانه‌زنی و رویشی سه گونه مرتعی بومی؛ قیچ (Zygophyllum eurypterum Boiss. & Buhse)، توت‌­روباهی (.Sanguisorba minor L ) و علف­‌شور (Salsola orientalis S. G. Gmelin =Salsola rigida) به منظور احیای پوشش گیاهی در مراتع نیمه‌­خشک جنوب استان کهگیلویه و بویراحمد انجام شد. نمونه‌­برداری از بذر گونه‌­های مذکور در زمان رسیدگی کامل آن‌ها در رویشگاه‌های مرتعی شهرستان گچساران انجام شد. تنش خشکی توسط پلی اتیلن گلایکول در شش سطح ­(0، 0.3-، 0.6-، 0.9-، 1.2- ، 1.5- MP) و تنش شوری با کلرید سدیم در شش سطح ­(0، 50، 100، 150، 200، 250 mM) در قالب طرح کاملا تصادفی  در محیط آزمایشگاهی مورد بررسی قرارگرفتند. قبل از انجام این آزمایش‌ها تیمارهای شکست خواب بذر انجام شد. مشخصه­‌های درصد و سرعت جوانه‌­زنی­، طول­‌های گیاهچه، ساقه­‌چه و ریشه­‌چه­ و همچنین شاخص بنیه بذر اندازه‌­گیری شد. نتایج نشان می‌­دهد که بین سطوح مختلف خشکی و شوری در تمامی صفت‌­های اندازه‌­گیری شده در گونه‌­های مورد بررسی تفاوت معنی­‌داری وجود دارد (0.01p<). بین گونه‌­های گیاهی و اثر متقابل خشکی-شوری و گونه اختلاف معنی‌­داری مشاهده شد. با افزایش روند خشکی به لحاظ درصد و سرعت جوانه‌­زنی و سایر صفات اندازه‌­گیری شده در هر سه گونه اختلاف معنی­‌داری وجود داشت، که در این شرایط بیشترین میزان صفات اندازه­‌گیری شده از جمله جوانه‌­زنی و شاخص بنیه بذر در گونه قیچ مشاهده شد. همچنین با افزایش شوری میزان جوانه‌­زنی هر سه گونه بطور معنی‌­داری کاهش پیدا کرد. نتایج نشان داد با افزایش شوری به­‌ترتیب بیشترین و کمترین جوانه‌­زنی در گیاه علف­‌شور و توت­‌روباهی اتفاق می­‌افتد. بطور کلی در بین گونه‌­های مورد بررسی می­‌توان مقاوم‌­ترین گونه به خشکی را گیاه قیچ و حساس­‌ترین را گونه توت­‌روباهی نام برد. در زمینه تأثیر شوری نیز می‌­توان بیان نمود، علف‌­شور بیشترین جوانه‌­زنی و توت‌­روباهی کمترین جوانه‌­زنی را در سطوح بالای شوری دارند­، لذا می‌­توان گیاه علف‌­شور را مقاوم‌­ترین گونه به تنش شوری نام برد .بر پایه نتایج دریافت شده، استفاده از گونه‌­های بررسی شده، برای کاربرد در پروژه‌­های بیولوژیک پیشنهاد می‌­شود.