برآورد توان بیابانزایی استان یزد با بهرهگیری از شاخصهای DVI
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران
2 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
3 دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
4 کارشناس ارشد ژئومورفولوژی، دانشگاه پیام نور، واحد سنندج، سنندج، ایران.
doi
10.22034/jdmal.2023.2004871.1419چکیده
بیابانزایی یکی از چالشهای مهم در بسیاری از کشورهای دنیا است و این پدیده بعنوان تهدیدی جدی برای بسیاری از مناطق از جمله مناطق خشک و نیمهخشک محسوب میشود. با توجه به اهمیت موضوع، پژوهش حاضر به شناسایی مناطق آسیبپذیر استان یزد در برابر بیابانزایی با استفاده از شاخص DVI پرداخته است. در پژوهش حاضر از اطلاعات کتابخانهای، بررسیهای آماری مربوط به جمعیت استان یزد، دادههای اقلیمی استان یزد و مدل رقومی ارتفاعی SRTM 30m استفاده شده است. مهمترین نرمافزارهای مورد استفاده، نرمافزار ArcGIS و SPSS بودند که بر پایۀ شاخص آسیبپذیری DVI بهکاربرده شدند. در شاخص DVI از 9 معیار در قالب چهار گروه: جمعیتی، آبوهوایی، توپوگرافی و خاکشناسی بهرهگیری میشود. همچنین بر خلاف پژوهشهای پیشین، از مدل ANP نیز بهمنظور وزندهی به شاخصها استفاده شده است. نتایج حاصله از پژوهش نشان داده است که حدود 84% از وسعت استان یزد دارای توان آسیبپذیری زیاد و خیلی زیادی است که عمدتا شامل مناطق شمالی و مرکزی استان یزد است. همچنین بر اساس نتایج حاصله، در بین شهرستان های استان یزد، شهرستانهای خاتم و بهاباد دارای کمترین درصد آسیبپذیری و شهرستانهای یزد، میبد و اردکان دارای بیشترین پتانسیل آسیبپذیری هستند. مجموع نتایج حاصله از این پژوهش نشان داده است که بخشهای زیادی از استان یزد از جمله مناطق شمالی و مرکزی آن دارای پتانسیل آسیبپذیری زیادی هستند که نیازمند توجه ویژه و اجرای برنامههای بلندمدت برای جلوگیری از آسیبپذیری و افزایش بیابانزایی است.