تأثیر کاربری اراضی بر برخی شاخص‌های میکروبی خاک در منطقه لاسجرد، استان سمنان

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت و کنترل بیابان، دانشکده کویر شناسی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

2 استادیار دانشکده کویر شناسی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

3 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات مرتع، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.

4 دانشیار دانشکده کویر شناسی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

doi
10.22034/jdmal.2023.2003379.1416
چکیده

پژوهش حاضر به‌منظور بررسی نقش کاربری‌های مختلف اراضی بر برخی شاخص‌های میکروبی خاک در لاسجرد سمنان در دو عمق صفر تا cm10 و 10 تا cm30 انجام شد. بعد از تعیین اراضی مختلف به عنوان تیمارهای تحقیق، نمونه برداری از خاک صورت گرفت؛ به این صورت که یک پروفیل در مرکز و چهار پروفیل بصورت متقاطع در اطراف با در نظر گرفتن اثر حاشیه‌­ای، حفر شد. داده­‌های مربوط به ویژگی‌­های میکروبی خاک با بهره‌گیری از آزمون فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با 5 تکرار و آزمون دانکن تجزیه و تحلیل شد. در عمق اول، تنفس پایه خاک، تنفس برانگیخته، C زیست‌توده میکروبی، N زیست‌توده میکروبی، ضریب میکروبی و ضریب متابولیک تحت تأثیر کاربری‌های مختلف قرار گرفته‌اند. بیشترین میزان تنفس پایه خاک در اراضی رها شده معادل 0.424mgCO2g-1dm24h-1  و کمترین میزان در کشت .Triticum aestivum L و برابر mgCO2g- 1dm24h-1 0.006 اندازه‌گیری شد. همچنین در عمق دوم، تنفس پایه خاک، ضریب میکروبی و ضریب متابولیک از انواع کاربری ها متاثر شدند، بطوری که بیشترین میزان ضریب متابولیک در اراضی رها شده برابر 0.068mgCO2-Cg-1MBCday-1 و کمترین آن در اراضی کشت .Medicago sativa L برابر 0.013mgCO2-Cg-1MBCday-1 مشاهده شد. بطور کلی شاخص­‌های میکروبی خاک به تغییرات کاربری اراضی حساس هستند و اولین عمق مورد بررسی، بیشترین تأثیر را از این شاخص­‌ها داشته است. تغییر اراضی مرتعی به کاربری کشاورزی، با شکستن خاکدانه‌­های خاک، سرعت تجزیه مواد آلی را افزایش می‌دهد و ذخیره‌سازی عناصر غذایی، جمعیت، ترکیب و فعالیت میکروبی خاک را به‌عنوان شاخص کیفیت، سلامت و حاصلخیزی خاک کاهش می‌دهد.