فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: در محیط‌های سازمانی پیچیده و رقابتی امروز، مدیریت دانش به عنوان یکی از عوامل کلیدی در حفظ و ارتقای مزیت رقابتی سازمان‌ها شناخته می‌شود. در این میان، نقش رهبری در شکل‌گیری، تسهیم و بهره‌برداری مؤثر از دانش سازمانی، اهمیتی دوچندان یافته است. سبک‌های رهبری به ویژه رهبری عمل‌گرا و تحول‌گرا، هر یک با ویژگی‌ها و رویکردهای متفاوت خود می‌توانند تأثیرات متنوعی بر فرآیندهای مدیریت دانش داشته باشند. هدف این پژوهش ارایه الگوی ساختاری مدیریت دانش بر اساس سبک رهبری تحول گرا و عمل گرا در سازمان های دریایی استان مازندران است. روش‌شناسی: روش پژوهش از نوع همبستگی و با هدف کاربردی بود. جامعه آماری شامل ۱۷۸۸ نفر از کلیه کارکنان رسمی شاغل در سازمان‌های دریایی استان مازندران در سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ بود. نمونه‌گیری به روش تصادفی ساده نسبی انجام شد و حجم نمونه با استفاده از جدول کرجسی و مورگان، ۳۱۴ نفر تعیین گردید. برای گردآوری داده‌ها، از دو پرسشنامه استاندارد مدیریت دانش و سبک رهبری استفاده شد. روایی ابزارها از طریق روایی محتوا مورد تأیید قرار گرفت و پایایی پرسشنامه‌ها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ محاسبه شد؛ به‌گونه‌ای که پایایی پرسشنامه مدیریت دانش ۰.۹۴ و سبک رهبری تحول‌گرا ۰.۹۱ به دست آمد. یافته‌ها: نتایج حاصل از تحلیل مسیر نشان داد که سبک رهبری عمل‌گرا بیشترین تأثیر و سبک رهبری تحول‌گرا کمترین تأثیر را بر مدیریت دانش دارند. همچنین، در میان مؤلفه‌های سبک رهبری تحول‌گرا، مؤلفه‌های «رفتار کمال‌گرایانه» و «ترغیب به تلاش فکری» بیشترین تأثیر و مؤلفه «نفوذ آرمانی» کمترین تأثیر را بر مدیریت دانش داشته‌اند. در میان مؤلفه‌های سبک رهبری عمل‌گرا نیز، مؤلفه «رهبری فعال مبتنی بر استثنا» بیشترین و مؤلفه «رهبری منفعل مبتنی بر استثنا» کمترین تأثیر را بر مدیریت دانش نشان دادند. نتیجه‌گیری: نتایج بیانگر آن است که در سازمان‌ مورد مطالعه، رویکردهای نظارتی و مبتنی بر عملکرد ملموس، بیش از رویکردهای الهام‌بخش و تحولی، زمینه‌ساز تقویت فرایندهای مدیریت دانش هستند. بنابراین، طراحی الگوی مدیریت دانش متناسب با سبک‌های رهبری غالب، به‌ویژه با تقویت جنبه‌های عمل‌گرایانه رهبری، می‌تواند به ارتقاء اثربخشی دانش در سازمان‌های دریایی منجر شود.