شناسایی و اولویتبندی چالشهای نظام حکمرانی صنعت داروی ایران
نویسندگان
1 استادیار پژوهشکده مطالعات فناوری، تهران، ایران.
2 دکترای کارآفرینی، دانشکده کارآفرینی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 دکترای مدیریت فناوری، پژوهشکده مطالعات فناوری، تهران، ایران
doi
10.22034/jmi.2025.532270.3218چکیده
صنعت دارو، صنعتی حیاتی و راهبردی برای هر کشوری است که در کنار انجام وظیفه تأمین داروی کافی، مؤثر و با کیفیت برای مصارف بیمارستانی و شهروندی، به عنوان یکی از حوزههای اصلی مسؤلیت دولتها و حکومتها، زمینه ثروتآفرینی از طریق تولید محصولات مبتنی بر دانش و فناوری را فراهم میکند. با توجه به اینکه شناسایی چالشها و آسیبهای هر حوزه و صورتبندی صحیح مسأله، اولین گام در برنامهریزی مناسب برای بهبود آن و طراحی اقدامهای اجرایی است، پژوهش حاضر با هدف شناسایی چالشهای نظام حکمرانی صنعت داروی ایران، در قالب یک پژوهش کاربردی و با رویکرد تحلیلی، اکتشافی و روش تحقیق آمیخته به صوت کیفی- کمی انجام شده است. در گام اول با استفاده از استراتژی تحلیل تم، دادههای کیفی حاصل از بررسی پیشینه نظری و مصاحبه با ذینفعان نظام حکمرانی صنعت داروی کشور تحلیل و چالشهای مرتبط شناسایی شدند. این چالشها در هشت مقوله اصلی دستهبندی شد. در گام بعدی این چالشها در چهار سطح از طریق مدلسازی معادلات ساختاری تحلیل شد که نشان میدهد چهار چالش؛ «ضعف در ساختار و سازوکارهای سیاستگذاری کلان حوزه دارو»، «تزاحمات و خلأهای موجود در قوانین و مقررات حوزه دارو»، «ضعف در تنظیمگری حوزه دارو در کشور» و نهایتاً «انجام همزمان امور حاکمیتی (سیاستگذاری و تنظیمگری) و غیرحاکمیتی (تأمین دارو) توسط سازمان غذا و دارو» چالشهای اصلی حکمرانی صنعت دارو هستند و سایر چالشها به نحوی ریشه در آنها دارند.