نقش کانون‌های تفکر در سیاست‌گذاری علم، فناوری و نوآوری در ایران : مطالعه موردی چندگانه

نویسندگان

1 دانشیار، گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و مهندسی صنایع، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران، ایران.

2 دانشیار، گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و مهندسی صنایع، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران، ایران.

3 دانشجو دکتری مدیریت تکنولوژی، دانشکده مدیریت و مهندسی صنایع، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران، ایران.

doi
10.22034/jmi.2025.530227.3214
چکیده

باتوجه‌به سرعت‌بالای پیشرفت علم، فناوری و نوآوری، سیاست‌گذاران این عرصه برای دست‌یافتن به سیاست‌گذاری مؤثر، کارآمد و به‌هنگام، نیازمند به‌روزرسانی مداوم اطلاعات خود هستند. از طرفی اغلب فرصت لازم برای تمرکز تخصصی و پژوهش علمی پیرامون مسائل را پیدا نمی‌کنند. به این خاطر کانون‌های‌تفکر به‌عنوان سازمان‌های پژوهشی فعال در زمینه سیاست‌گذاری به یاری سیاست‌گذاران می‌آیند. پژوهش حاضر باهدف بررسی و تبیین نقش کانون‌های‌تفکر در سیاست‌گذاری علم، فناوری و نوآوری ایران، با بهره‌گیری از روش مطالعه موردی چندگانه انجام شده است. موردهای بررسی‌شده به‌صورت هدفمند از میان کانون‌های‌تفکر فعال در عرصه سیاست‌گذاری علم، فناوری و نوآوری انتخاب‌شده‌ و دو حوزه فناوری نانو و هوش مصنوعی را در بر می‎گیرند. منابع گردآوری داده‌ها شامل مقالات، مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته، مستندات بایگانی و اسناد رسمی منتشرشده توسط کانون‌های‌تفکر است. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و کدگذاری آن‌ها به کمک نرم‌افزار ATLAS.ti انجام شد. یافته‌های پژوهش بیانگر 14 نقش در قالب 47 مداخله و 233 فعالیت متمایز برای کانون‌های‌تفکر در سیاست‌گذاری علم، فناوری و نوآوری ایران است. این نقش‌ها عبارتند از: آینده‌ساز، مرجع رگولاتوری، تأمین‌کننده نیروی انسانی متخصص، میزبان و مولد ایده، بانک اطلاعاتی، ارزیاب اسناد سیاستی، متولی توسعه بومی، مروج، سیاست ساز، بازوی فکری و پژوهشی سیاست‌گذاران، میانجی، شبکه ساز، فراهم‌کننده زیرساخت توسعه و مدیریت کننده بازار.