بررسی ارتباط وضعیت آبخوان دشت ایسین بندرعباس با تغییرات کاربری اراضی

نویسندگان

1 دانشیار، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، ایران.

2 استادیار، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، ایران.

3 دانشیار دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران.

4 دانشجوی دکتری مدیریت و کنترل بیابان، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، ایران.

5 استادیار، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، ایران.

doi
10.22034/jdmal.2023.1990499.1409
چکیده

تغییر نوع استفاده از زمین از موضوع‌های اساسی سیاست‌های حفاظت از منابع آبی است. هدف از پژوهش حاضر بررسی ارتباط وضعیت کمی و کیفی آبخوان دشت ایسین با روند تغییرات الگوی کشت طی دورۀ 1399-1382 است. به منظور بررسی وضعیت آبخوان اقدام به درون‌یابی کمیت و کیفیت آب زیرزمینی برای شناسایی مناطق با کمینۀ افت سطح ایستابی و بیشینه هدایت الکتریکی گردید. همگام با درون‌یابی، از الگوریتم طبقه‌بندی بیشینه احتمال نظارت‌شده و داده‌های ماهواره‌ای چند طیفی لندست 8-5 و سنتینل 2 در سال‌های 1399-1382 برای تحلیل رقومی و نمایش نوع استفاده از زمین استفاده شد. نتایج بیانگر هم‌خوانی بیشینه میانگین کاهش سطح ایستابی به مقدار 18.53m- سینتینل 2، 17.15m– لندست 8 با موقعیت مکانی کاربری کشاورزی بخصوص باغ‌ها و کاربری زمین‌های شور در دشت ایسین‌شرقی بود و در دشت ایسین‌غربی بیشینه میانگین کاهش سطح ایستابی به مقدار 25.67m– سینتینل 2، 25.62m- لندست 8 با کاربری سبزیجات انطباق داشت. نتایج برآمده از داده‌های لندست 8 و تغییرات مکانی هدایت الکتریکی بیانگر این بود که در دشت ایسین‌شرقی بیشترین میانگین هدایت‌ الکتریکی به مقدار 4610µS/cm در کاربریProsopis Cineraria and Juliflora و در دشت ایسین‌غربی بیشترین میانگین هدایت الکتریکی به مقدار 5151.15µS/cm در کاربری نواحی مسکونی و صنعتی وجود داشت. همچنین در داده‌های حاصل از سینتینل 2 میانگین هدایت الکتریکی در کاربری زمین‌های بایر- ایسین‌شرقی به مقدار 4475.22µS/cm و در کاربری زمین‌های شور – ایسین‌غربی به مقدار 5155.61µS/cm چشمگیر است. بنابراین افزایش وسعت کاربری کشاورزی بخصوص باغ‌ها و سبزیجات و هم‌خوانی با پهنه‌هایی با بیشینه افت سطح ایستابی نشان‌دهندۀ استخراج بی‌رویه آب زیرزمینی برای مصارف کشاورزی است. از طرفی وسعت قابل توجه زمین‌های بایر و روند افزایشی زمین‌های شور و نواحی مسکونی و صنعتی و هم‌خوانی با پهنه‌هایی با هدایت الکتریکی بالا و انطباق میانگین بیشینه هدایت الکتریکی با کاربری گونه‌های Prosopis Cineraria and Juliflora می‌تواند هشداری برای وضعیت نامناسب آبخوان دشت ایسین باشد.