تعیین راهبرد‌های توسعه گردشگری سلامت با تمرکز بر عوامل بازدارنده و پیش‌برندۀ برند بیمارستانی

نویسندگان

1 گروه مدیریت بازرگانی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران

2 استادیار، گروه مدیریت بازرگانی، واحد بین المللی اروند، دانشگاه آزاد اسلامی، آبادان، ایران.

3 استادیار، گروه مدیریت و حسابداری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.22034/jmi.2025.509067.3186
چکیده

توسعه صنعت گردشگری سلامت مستلزم درک صحیح از شرایط موجود و برخورداری از راهبرد‌های توسعه گردشگری سلامت به طور اعم و راهبرد‌های برند بیمارستانی به طور اخص است. بدین ترتیب مطالعه حاضر درصدد تعیین راهبرد‌های توسعه گردشگری سلامت با تمرکز بر عوامل بازدارنده و پیش‌برندۀ برند بیمارستانی است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی انجام شد. داده‌ها بر مبنای تکنیک نمونه‌گیری گلوله برفی و با استفاده از مصاحبه نیمه‌ساختار با 35 نفر از نمایندگان آژانس‌های مسافرتی، کادر درمانی، هتل‌داران و بیماران جمع‌آوری شد. داده‌ها با استفاده از رویکرد تحلیل محتوا و چارچوب تحلیل میدان نیرو (عوامل پیشبرنده و بازدارنده) کدگذاری و تحلیل شدند. بر این مبنا، عوامل پیشبرنده و بازدارنده در قالب تعدادی مولفه و زیرمولفه دسته‌بندی شدند. در مجموع، شش مولفه (با 16 زیرمولفه) به عنوان عوامل پیشبرنده، پنج مولفه (با 12 زیرمولفه) به عنوان عوامل بازدارنده و هفت راهبرد کلان شناسایی شد. مهم‌ترین عوامل پیشبرنده شامل «موقعیت جغرافیایی و اقلیمی ایران در منطقه»، «وجود زیرساخت‌های پزشکی و درمانی مناسب و توسعه یافته» و «منابع انسانی توانمند در کادر درمان»؛ و مهم‌ترین عوامل بازدارنده شامل «چالش‌های محیط سیاسی»، «ضعف در برنامه‌ریزی و نظارت برای توسعه گردشگری سلامت» و «مشکلات مربوط به محیط اقتصادی» است. در فرآیند توسعه گردشگری سلامت، عوامل بازدارنده بر عوامل پیشبرنده برتری دارند (DF < RF). راهبرد «راهبری گردشگری سلامت با استقرار و ظرفیت‌سازی کمیته ملی گردشگری سلامت» به‌عنوان راهبرد آغازین و راهبرد «طراحی و مدیریت مطلوب برند بیمارستانی بر پایه قطب‌های پزشکی» به‌عنوان کانون سایر راهبرد‌ها شناسایی شدند.