بررسی رابطۀ شاخص غبارناکی با برخی از متغیرهای اقلیمی، شاخص پوشش گیاهی و تیپهای اراضی (مطالعه موردی: دشت یزد-اردکان)
نویسندگان
1 کارشناس ارشد مدیریت کنترل و بیابان، گروه طبیعت، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران.
2 دانشیار گروه طبیعت، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران
3 استادیارگروه طبیعت، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران.
4 استادیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران
5 پژوهشگر پسادکتری، دانشکده منابعطبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
doi
10.22034/jdmal.2023.1989675.1407چکیده
گردوغبار یکی از مهمترین پدیدههای اتمسفری رایج در مناطق خشک و نیمه خشک است که طی دهۀ اخیر مورد توجه پژوهشگران زیادی قرار گرفته است. پژوهش حاضر، تعداد روزهای گردوغبار و رابطۀ آن با ویژگیهای اقلیمی، پوشش گیاهی و تیپهای اراضی از سال 2005 تا 2017 میلادی، واقع در منطقه دشت یزد-اردکان مورد بررسی قرار داده است. شاخص غبارناکی منطقه مورد مطالعه در دو ایستگاه هواشناسی یزد و میبد، محاسبه و با طبقهبندی تصاویر دو ماهواره لندست 7 و 8 در سالهای مذکور، نقشۀ تیپهای اراضی در واحدهای کاری اراضی زراعی، اراضی شهری، دشتسر اپانداژ، دشتسر پوشیده و ارگ، تهیه شد، سپس لایه NDVI در دو طبقه، برای ماهوارههای لندست 7 و 8 محاسبه شد. مساحت طبقات برای تمام سطوح منطقه و همچنین در دو حریم 10 و 20 Km به مرکز ایستگاههای یزد و میبد، محاسبه گردید. در گام بعد رابطۀ متغیرهای اقلیمی شامل میانگین دما، بارش و رطوبت نسبی سالانه محاسبه و در پایان رابطۀ بین شاخص غبارناکی با تیپ اراضی، لایه NDVI و متغیرهای اقلیمی بهدست آمد. نتایج نشان داد که رابطۀ بین شاخص DSI با تیپ ارگ مستقیم، ولی با تیپهای دشتسر اپانداژ، دشتسر پوشیده و اراضی زراعی رابطه عکس دارد. طبق نتایج بدست آمده، تیپ اراضی شهری بر روی شاخص غبارناکی دارای تأثیر چندانی نیست. در بررسی شاخص DSI با شاخص NDVI با افزایش شاخص غبارناکی منطقه، مقادیر NDVI برای تمام سطوح کاهش یافته است. رابطه متغیرهای اقلیمی با شاخص DSI نیز نشان داد که با کاهش میانگین بارش سالانه و رطوبت نسبی و افزایش دمای میانگین، شاخص غبارناکی افزایش یافته است.