مدلسازی راهکارهای مدیریت موفق پروژه‌های توسعه خوشه صنعتی با کمک تئوری داده‌بنیاد

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد اقتصاد، دانشگاه خاتم، تهران، ایران.

2 استادیار گروه مهندسی صنایع، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران

3 دانشجوی دکتری مدیریت بازرگانی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

4 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت صنعتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

5 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت منابع انسانی، گروه مدیریت دولتی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران.

doi
10.22034/jmi.2025.506849.3181
چکیده

خوشه‌های صنعتی، گروهی از کسب و کارهای مرتبط با یکدیگر در یک موقعیت جغرافیایی هستند که با یکدیگر نقاط اشتراک و روابط تکمیل‌کنندگی دارند. توسعه خوشه‌ها در ایران بر اساس مدل سازمان توسعه صنعتی ملل متحد (UNIDO)، شروع شده است. در استان یزد از سال 1384 برنامه‌های توسعه خوشه‌ای آغاز شده و تا سال 1403 شش خوشه به طور کامل توسعه یافته و دو خوشه دیگر نیز در مراحل مختلف توسعه هستند. در این پژوهش پس از شناسایی و تدوین تجربه، دانش و درس‌آموخته‌های موفق و ناموفق در زمینه توسعه خوشه‌ها، با تئوری داده‌بنیاد به تدوین مدلی برای توسعه موفق خوشه‌های کسب و کار پرداخته شده است. در این پژوهش مقوله اصلی در زمینه اقدامات توسعه خوشه‌ای شناسایی و سپس با کمک داده‌های حاصل از مصاحبه با خبرگان، شرایط علی، عوامل مداخله‌گر، راهبردها و پیامدهای توسعه خوشه‌ای شناسایی و مدلسازی شدند. نتایج نشان داد وجود سرمایه اجتماعی مناسب و مشکلات مشترک از عوامل علی مهم در موفقیت پروژه‌های توسعه خوشه‌ای استان یزد بوده‌اند. همچنین راهبردهای توسعه‌ای مانند آگاه‌سازی ذینفعان، ایجاد راهکارهای تأمین مشترک مواد اولیه، توسعه بازار و برندسازی، آموزش و توانمندسازی سرمایه‌های انسانی و تدوین استانداردها به موفقیت این پروژه‌ها کمک می‌کنند که نهایتاً منجر به بهبود کیفیت، افزایش تولید داخلی، دسترسی به مواد اولیه و گسترش بازارها خواهند شد.