فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کمبود بارندگی و تغییر پذیری زیاد زمانی و مکانی آن، یکی از مشکلات احیای پوشش گیاهی در کشور است.  با این وجود روش‌های گوناگون ذخیره ریزش های جوی می‌­توانند با افزایش رطوبت خاک، نقش موثری داشته باشند. پژوهش حاضر به بررسی تغییرات ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک در نتیجۀ اجرای دو روش پخش سیلاب و هلالی آبگیر در مراتع خشک استان هرمزگان می‌­پردازد. تعداد 45 نمونه خاک از سه منطقه شاهد، هلالی آبگیر و پخش سیلاب برداشت شد و ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک در آزمایشگاه اندازه‌گیری شد. مقایسه میانگین ویژگی‌های خاک با آزمون تجزیه واریانس یک‌طرفه انجام شد. برای بررسی عملکرد دو روش‌ ذخیره بارش در مقایسه با شاهد بر ویژگی‌های خاک و عملکرد کل هر یک از شاخص نرخ تغییر استفاده شد. با استفاده از تحلیل همبستگی پیرسون، روابط هم‌­افزایی و مبادله بین ویژگی‌های خاک بررسی شد. یافته­‌ها نشان داد که به ­جز هدایت الکتریکی، اسیدیته و ارزش خنثی‌سازی کل، منطقه ذخیره نزولات روی دیگر ویژگی‌های خاک تاثیر معنی‌­داری داشت ( p<0.05). عملکرد ویژگی‌های هدایت الکتریکی، اسیدیته، ارزش خنثی‌سازی کل، کلسیم، منیزیم، نیتروژن و شن منفی بود و دیگر ویژگی‌ها دارای عملکرد مثبت بودند. عملکرد کل ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک در منطقه هلالی به ترتیب 31% و 11% و در منطقه پخش سیلاب به ترتیب 52% و 25% بود. شن با اغلب ویژگی‌های شیمیایی خاک رابطۀ مبادله و معنی‌­داری داشت ( p<0.05). بیشترین ارتباط مبادله بین شن و سیلت مشاهده شد ( p <0.01، R2=-0.99) . بیشترین هم­افزایی نیز بین سیلت و فسفر(+0.87=p<0.01 ، R2) و سپس فسفر و کربن آلی (+0.72=p<0.01 ، R2) خاک وجود داشت. به­‌طورکلی، مقدار تأثیر مثبت عملیات پخش سیلاب بر ویژگی‌های خاک مراتع  این منطقه خشک بیشتر از عملیات هلالی آبگیر بود.