ارزیابی روش‌های طبقه‌بندی شئ‌گرا و پیکسل مبنا در جداسازی سازندهای زمین‌شناسی با استفاده از تصاویر لندست 8 و بهره‌گیری از منطق بولین

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد سنجش‌ازدور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، گروه جغرافیا، پردیس علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

2 دانشجوی دکتری سنجش‌ازدور، مرکز مطالعات سنجش‌ازدور و GIS، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

3 استادیار، گروه جغرافیا، بخش برنامه‌ریزی محیطی، پردیس علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

4 دانشجوی دکتری مدیریت مناطق خشک و بیابانی، گروه مدیریت مناطق خشک و بیابانی، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

doi
10.22034/jdmal.2021.534277.1340
چکیده

تهیه نقشه­‌های سنگ شناسی به کمک داده­‌های میدانی و دورکاوی به دلیل تنوع ساختاری زمین و مشکلاتی مانند دشواری دسترسی به بعضی مناطق، همیشه با خطا همراه بوده است. اما در دهه­‌های گذشته استفاده از تصاویر ماهواره‌­ای کمک شایانی در افزایش دقت و سرعت تهیه نقشه‌­های زمین‌شناسی داشته است. هدف از پژوهش حاضر، بررسی قابلیت استفاده از تصاویر ماهواره لندست-8 و روش‌های طبقه‌بندی پیکسل مبنا و ‌شئ‌گرا در تهیه نقشه سازندهای زمین‌شناسی بخشی از رشته کوه شیرکوه استان یزد می‌باشد. این منطقه جزء سلسله کوه‌­های پراکنده ایران مرکزی با اقلیم خشک و حداقل پوشش گیاهی است. در آغاز برای شناسایی سازندها با استفاده از پردازش‌­های: MNF, PCA و FCC بارزسازی انجام شد. سپس با بهره­‌گیری از خوارزمیک‌های (الگوریتم) شئ‌گرا (BAYES، SVM، KNN، DECISION TREE و RANDOM FOREST)، شبکه عصبی (ART MAP، RBF، MLP و SOM) و پیکسل مبنا (حداکثر احتمال، حداقل فاصله، ماهالانوبیس و SAM) ، طبقه‌­بندی شدند و مقدار خطای هرکدام از روش‌­ها با استفاده از منطق بولین و ضریب کاپا محاسبه شد. طبقه‌بندی حداکثر احتمال با ضریب کاپا 75% در دسته پیکسل مبنا، طبقه‌بندی آرتمپ فازی در روش شبکه عصبی با ضریب کاپا 72% و طبقه‌بندی بیز در روش شئ‌گرا  با ضریب کاپا 82% بهترین نتایج را در بین دیگر روش­‌های بررسی شده نشان­ دادند. این نتایج کارآمدی روش‌­های نامبرده شده را در شناسایی سازندهای زمین‌شناسی به اثبات می‌رساند. روش‌ SAM از روش‌های پیکسل مبنا، روش SOM از روش‌های شبکه عصبی و روش RF از روش‌های شئ‌گرا به‌ترتیب 49­%، 64­% و 61­% کمترین میزان دقت‌ نتایج را در هر دسته نشان دادند.