نظریه‌ سوء استفاده از اختیارات در حقوق اداری مدرن

نویسندگان

1 دانشیار گروه حقوق بین‌الملل عمومی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22054/qjpl.2024.76515.2939
چکیده

سوء استفاده از اختیارات از مفاهیم مبهم و در عین حال پیچیده‌ حقوق اداری است. رویه قضایی و حقوقدانان بسیاری کوشش نموده‌اند مبانی و مصادیق آن را تبیین و با توجه به شرایط هر فرهنگ و نظام حقوقی معیارهای آن را مشخص نمایند. بنابراین، هدف مقاله ارائه‌ نظریه‌ای برای فهم دقیق این مفهوم است. پرسش این است که آیا در حقوق اداری مدرن، مفهوم روشنی از سوءاستفاده از اختیارات وجود دارد و معیارهای آن مشخص است؟ پاسخ به دشواری مثبت است. بنابراین برای تحلیل دقیق سوءاستفاده از اختیارات، نیازمند استفاده از مفاهیم مشابه در حقوق خصوصی و فقه اسلامی و نیز مفهوم سوءاستفاده از اختیارات در نظام‌های دیگر هستیم تا با استخراج معیارهای لازم، با روش توصیفی، تحلیلی و تطبیقی، نظریه‌ای خاص را طراحی نمود که الزاماً با آنها یکسان نیست. عناصر اصلی این نظریه وجود اختیار مقام اداری، سوءنیت و قصد اضرار هستند که با غایت منافع عمومی هویت می‌یابند. به بیان دیگر در این نظریه در تلاش می‌شود میان این عناصر با جهت‌گیری تامین منافع عمومی پیوند ایجاد گردد. بدیهی است که با تمسک به این نظریه، چارچوب اعمال اختیار مقام اداری اتقان بیشتر و رویه‌ قضایی نیز از سرگردانی رهایی می‌یابد و از منافع عمومی به‌عنوان غایت تمامی اعمال اداری، پاسداری بهینه خواهد شد.