شناسایی و مدلسازی چالشهای همرقابتی در زنجیره تأمین بهداشت و درمان: رویکرد مدلسازی ساختاری-تفسیری فراگیر فازی
نویسندگان
1 استادیار گروه مدیریت کسب و کار، دانشکده علوم مالی، مدیریت و کارآفرینی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.
2 استادیار گروه مدیریت کسب و کار، دانشکده علوم مالی، مدیریت و کارآفرینی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.
doi
10.22034/jmi.2025.492518.3160چکیده
هدف: زنجیره تأمین بهداشت و درمان ایران با کمبود منابع و تخصص روبرو است.یکی از مهمترین رویکردهای استراتژیک برای غلبه بر این وضعیت استفاده از همکاری بین رقبا (همرقابتی) است.پیادهسازی این رویکرد،با چالشهای متعددی همراه بوده که تاکنون مورد بررسی قرار نگرفته است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی این چالشها و مدلسازی آن سعی در پوشش این خلأ تحقیقاتی دارد.روش: رویکرد این پژوهش آمیخته (کیفی-کمی) است.در گام اول (کیفی)،از روش و مصاحبههای نیمه ساختاریافته با خبرگان زنجیره تأمین سلامت به منظور شناسایی این چالشها استفاده شد. شیوه نمونهگیری قضاوتی و گلوله برفی و حجم آن 14 نفر است. در گام دوم (کمی) از پرسشنامه محقق ساخته از چالشهای گام اول، مبتنی بر روش مدلسازی ساختاری تفسیری فراگیر فازی استفاده شد. جامعه آماری و شیوه نمونهگیری مشابه مرحله قبل، حجم نمونه 15 نفر بود. یافتهها: در مرحله اول پژوهش،48 چالش شناسایی گردید. این چالشها در قالب 12 دسته اصلی «شرایط سیاسی و اقتصادی»، «الگوی ارائه خدمات در رقیب»، «چالشهای فرادستی»، «نگرش مدیران»، «فرصتطلبی رقیب»، «چالشهای حقوقی»، «چالشهای برنامهریزی و اجرا»، «چالشهای دانشی»، «چالشهای عدم توازن»، «چالشهای نظارتی»، «چالشهای کمبود منابع» و «چالشهای اطلاعاتی» گروهبندی شدند.نتایج مرحله دوم پژوهش یا مدلسازی چالشها نشان داد به ترتیب «چالشهای فرادستی» و «نگرش مدیران»بنیادیترین چالشها هستند و در سطح بعدی «چالشهای برنامهریزی و اجرا» و «چالشهای دانشی» قرار دارند.نتیجهگیری:بهمنظور غلبه بر چالشها لازم است در انتخاب شریک بهمنظور همرقابتی دقت نظر به عمل آید.همچنین شایستهسالاری در انتصابات، وجود مشاوران حقوقی و اقتصادی در وزارت بهداشت و بهکارگیری نظارت شخص ثالث توصیه میشود.