شبیهسازی مکانی تخریب سرزمین با بهرهگیری از مدل نسبت فراوانی در دشت قزوین
نویسندگان
1 استاد گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 استادیار مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی کردستان، کردستان، ایران.
3 پژوهشگر پسادکتری، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
4 دانشجوی دکتری مدیریت و کنترل بیابان، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
5 دانشیار گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
6 استاد منابع آب و اکوهیدرولوژی، دانشگاه برکلی، کالیفرنیا، ایالات متحده امریکا.
doi
10.22034/jdmal.2022.550268.1379چکیده
با وجود اینکه تخریب سرزمین بهعنوان چالش محیط زیستی در سطح جهان مطرح است، بررسیهای اندکی در بهکارگیری روشهای جدید عددی (دادهکاوی و آماری) برای تعیین مناطق حساس به تخریب انجام شدهاست. هدف از بررسی حاضر، شبیهسازی مکانی تخریب سرزمین در دشت قزوین بهرهگیری از مدل نسبت فراوانی و تعیین نواحی مستعد تخریب در این دشت است. بدین منظور با بهرهگیری از روند تغییرات تولید خالص اولیه طی سالهای 1399-1380، نقاط وقوع تخریب سرزمین در دشت قزوین تعیین شد و بهترتیب 70% و 30% نقاط برای تهیه نقشه قابلیت تخریب سرزمین و اعتبار سنجی مدل مورد استفاده قرارگرفت. متغیر های تأثیرگذار (مستقیم و غیرمستقیم) بر تخریب سرزمین شامل دما، بارش، شیب، جهت، ارتفاع، هدایت الکتریکی و نسبت جذب سدیم آب زیرزمینی، افت سالانه آب زیرزمینی، تراز آب زیرزمینی، کاربری اراضی، شاخص تفاوت نرمالشده پوشش گیاهی، شاخص تفاوت نرمالشده شوری، شاخص شوری خاک-پوشش گیاهی، شاخص تفاوت نرمالشده رطوبت و شاخص خشکسالی مرئی و مادون قرمز کوتاه ، بهعنوان عامل پیشبینیکننده (مستقل) به مدل معرفی شد. در پایان، با بهره گیری از شاخص سطح زیر منحنی (AUC) کارآیی مدل در شبیهسازی مکانی تخریب سرزمین ارزیابی شد. نقشۀ قابلیت تخریب سرزمین نشان داد که مناطق حساس به تخریب در قسمتهای شمال شرق، شمال، شمال غرب، غرب، جنوب غرب و جنوب دشت قزوین واقع شده و بیشتر کاربری مراتع خوب، متوسط و فقیر را شامل میشود. برای کاربری اراضی، بیشترین مقدار نسبت فراوانی نیز به مجموع کاربریهای مرتع خوب، متوسط و فقیر (5.66) اختصاص داشت. مقدار0.7 = AUC نیز حاکی از کارآیی مناسب مدل نسبت فراوانی در شبیهسازی مکانی تخریب سرزمین بود.
