پیش‌بینی پراکنش بالقوۀ کهورک (.Prosopis farcta (L در مراتع حاشیه رودخانه نیاتک سیستان

نویسندگان

1 دانشیار دانشکدۀ آب و خاک، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

2 دانش آموختۀ کارشناسی ارشد مرتعداری، دانشکده آب و خاک، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

3 دانش آموختۀ دکتری محیط زیست، دانشگاه ملایر، همدان، ایران.

4 استادیار دانشکدۀ آب و خاک، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

doi
10.22034/jdmal.2022.548628.1374
چکیده

پژوهش حاضر با هدف شناخت نیاز­های محیطی گونه­Prosopis farcta (L.) و تهیه نقشۀ پراکنش بالقوه آن با بهره‌­گیری از روش‌­های درخت طبقه‌­بندی و رگرسیون، جنگل تصادفی و مدل تجمعی تعمیم یافته در مراتع حاشیه رودخانۀ نیاتک منطقة سیستان انجام شد. برای این منظور، داده­‌های حضور گونه طی بازدید میدانی و اطلاعات عوامل محیطی با استفاده از نمونه‌­برداری میدانی و مدل رقومی ارتفاع تهیه شد. در آغاز مدل­سازی رویشگاه با بهره­‌گیری از مدل دامنه اجرا و نقشه پیش‌بینی حاصل از این روش برای تهیه نقاط شبه عدم حضور استفاده شد. مدل­‌سازی پراکنش گونه با روش‌­های جنگل تصادفی، درخت طبقه‌­بندی و رگرسیون و روش تجمعی تعمیم یافته انجام شد. ارزیابی دقّت مدل­‌های با معیار سطح زیر منحنی انجام شد. نتایج نشان داد که مدل جنگل تصادفی با مقدار سطح زیر منحنی 0.98 دارای بیشترین دقّت پیش‌­بینی است. پس از این روش، به‌­ترتیب مدل‌های جمعی تعمیم یافته و درخت طبقه‌­بندی و رگرسیون قرارگرفت. بیشترین و کمترین مقدار تطابق با شاخص کاپا به‌­ترتیب ­مقدار 0.75 و 0.43 به مدل جنگل تصادفی و مدل جمعی تعمیم یافته اختصاص دارد. نتایج بررسی اهمیت متغیرها نشان داد که در مقیاس مورد بررسی، عوامل مرتبط با خاک و فاصله از رودخانه در مقایسه با دیگر عوامل، تأثیر بیشتری در پراکنش گونه مذکور دارند، به­‌نحوی که در تمامی مدل‌­های مورد استفاده متغیرهای درجۀ اسیدیته و هدایت الکتریکی به‌­عنوان متغیرهای مهم­تر شناسایی شد. در مجموع، با توجه به اینکه قسمت­های مرکز و حاشیه رودخانه نیاتک دارای بیشترین مطلوبیت برای انتشار گونه کهورک هستند، پیشنهاد می­‌گردد طرح‌­های توسعه رویشگاه­‌های گونه Prosopis farcta در این مناطق برنامه‌­ریزی شود.