فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گردوغبار به‌عنوان مهمترین رکن آلودگی هوا است که در سا­ل‌های اخیر غلظت آن در مناطق مختلف افزایش یافته است. پژوهش حاضر، با استفاده از سامانۀ گوگل ارث انجین و داده‌های ماهواره‌ای مودیس با قدرت تفکیک زمانی ۸ روزه و قدرت تفکیک مکانی 1km و 250m و همچنین روش‌های آماری از جمله همبستگی و هموارسازی نمایی سه‌گانه، به پایش و پیش‌بینی تغییرات مکانی و زمانی گردوغبار معلق در جو استان قزوین پرداخت. بدین منظور، با استفاده از تصاویر شاخص عمق اپتیکی آئروسل (AOD)، شاخص بهینه پوشش گیاهی (EVI) و شاخص تغییرات جزیره حرارتی (HI) مودیس و تهیه نقشه‌های پایش زمانی و مکانی آنها در طول دوره آماری 1394-1399 و پیش‌بینی روند آن تا 1409، ارتباط این عوامل با یکدیگر بررسی شد. نتایج پژوهش حاضر نشان‌دهنده افزایش میزان گردوغبار معلق در جو در استان قزوین از 0.461 در سال 1394 به 0.603 در سال 1396 بود. این میزان، سپس در یک روند کاهشی به 0.493 در سال 1397 رسیده بود که مجدداً به 0.575 در سال 1398 افزایش یافت. میزان گردوغبار معلق در جو سپس با کاهشی اندک به 0.536 در سال 1399 رسید. نتایج بیانگر ارتباط منفی بارندگی، رطوبت نسبی و پوشش گیاهی و ارتباط مثبت سرعت باد، تعداد روزهای یخبندان، دما، تغییرات جزیره حرارتی و ساعات آفتابی با مقادیر AOD بود. پژوهش حاضر با بررسی تغییرات غلظت گردوغبار معلق در جو در دو کلاس پرخطر و کم‌خطر و پیش‌بینی آن، افزایش کلاس پرخطر برای این استان را برای سال 1409 پیش‌بینی کرد. نتایج پژوهش حاضر به تصمیم‌گیران و برنامه‌ریزان کمک می‌کند تا با مدیریت پوشش گیاهی و برنامه‌ریزی در جهت کاهش جزایر حرارتی شهرها و همچنین برنامه‌های مدیریت بارش و رطوبت سطح شهرها به کاهش آلودگی‌های ناشی از گردوغبار معلق در جو در شهرها کمک کنند.