فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به‌دلیل محدودیت‌های هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت سنتی (ABC) از جمله داشتن هزینه‌های زیاد مصاحبه با اشخاص، استفاده از روش‌های ذهنی و هزینه‌زا برای تأیید اعتبار تخصیص‌ها، مشکلات نگهداری و به‌روز رسانی و ...، محققان الگوی هزینه-یابی بر مبنای فعالیت زمان‌گرا (TDABC) یا الگوی هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت میانه زمان‌گرا (TDIABC) را پیشنهاد دادند. لیکن در مدل‌های یاد شده فرض می‌شود بین هزینه و فعالیت رابطه خطى وجود دارد، در صورتی‌که تابع هزینه همیشه خطى نیست. برای حل این مشکل و افزایش دقت هزینه‌یابی، می‌توان از مدل‌های هوش مصنوعی و فازی استفاده کرد. لذا در پژوهش حاضر برای نخستین بار به تلفیق روش TDIABC با مدل عصبی- فازی (ANFIS) و مطالعه موردی شرکت گاز استان هرمزگان پرداخته شد. برای این منظور، هزینه فعالیت‌ها بر اساس روش‌های ABC، IABC، TDIABC و TDIABC-ANFIS محاسبه شد. در نهایت، نتایج مدل‌ها با شاخص میانگین قدر مطلق خطا (MAD) با ABC مقایسه شد. نتایج نشان داد که MAD در IABC معادل 74/0، در TDIABC معادل 63/0 و در تمامی ساختارهای طراحی شده TDIABC-ANFIS، در بازه (515/0، 245/0) می‌باشد. در نتیجه هزینه‌یابی بر حسب TDIABC-ANFISاز دقت بیشتری در مقایسه با ABC، IABC و TDIABC برخوردار می‌باشد. همچنین، در میان ساختارهای طراحی شده TDIABC-ANFIS، ساختار Gauss-3- Transig دارای کمترین خطا (245/0) می‌باشد. در نهایت، از آنجاکه نتایج نشان داد در میان مدل‌های مورد بررسی، مدل TDIABC-ANFIS به‌دلیل غیرخطی و فازی کردن رابطه هزینه‌ها و فعالیت‌ها، از دقت بیشتری برخوردار می‌باشد، به مسئولان حوزه حسابداری مدیریت شرکت‌ها پیشنهاد شد جهت تخصیص بهینه هزینه‌ها از این الگوی نوین استفاده کنند.