تأثیر دورههای ترسالی و خشکسالی بر ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی آبخوان در بخش شرقی دشت گرگان
نویسندگان
1 استادیار، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران.
2 استادیار، دانشکدۀ جغرافیا، مرکز آموزش عالی فیروزآباد، فیروزآباد، ایران.
3 استادیار، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران.
doi
10.22034/jdmal.2021.246300چکیده
وقوع خشکسالیها و ترسالیها میتواند برویژگیهای کمی و کیفی آبهای سطحی و زیرزمینی تاثیرگذار باشد. در پژوهش حاضر، ابتدا با استفاده از آمار 23 سالۀ بارش مربوط به چهار ایستگاه هواشناسی و با محاسبۀ شاخص SIAP، دورۀ خشکسالی و ترسالی سه ساله تعیین شد. بهمنظور بررسی ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی آب زیرزمینی، پس از بررسی آمار چاههای مشاهدهای در بخش شرقی دشت گرگان، تعداد 14 حلقه چاه عمیق و نیمهعمیق انتخاب شد. بهمنظور ارزیابی آب در بخش کشاورزی از سه معیار EC، SAR و Na% و برای ارزیابی آب در بخش شرب از نمودار شولر استفاده شد. بهمنظور بررسی اختلاف معنیداری بین ویژگیهای فیزیک و شیمیایی آب زیرزمینی در سه دورۀ ترسالی، خشکسالی و طولانیمدت، از آزمون F در سطح احتمال 0.05 استفاده شد. نتایج نشان داد که کیفیت آب چاههای نیمهعمیق در هر دو بخش کشاورزی و شرب بهمراتب بهتر از چاههای عمیق است. براساس نمودار پایپر، رخسارۀ شیمیایی چاههای نیمهعمیق، تنوع کمتری نسبت به چاههای عمیق دارد. نتایج مربوط به هر دو نوع چاه عمیق و نیمهعمیق نشان داد که رخسارههای شیمیایی در دورۀ خشکسالی تمایل بیشتری برای رسیدن به ترکیب آب دریا نشان میدهند. نتایج آزمون F نشان داد که با احتمال 95% بین پارامترهای کیفی آب زیرزمینی در آبخوان نیمهعمیق در دورۀ ترسالی و خشکسالی اختلاف معنیدار وجود دارد. در مقابل وقوع دورههای ترسالی و خشکسالی در محدودۀ مورد مطالعه تأثیر چندانی بر ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی آبخوان عمیق نداشته است.