بررسی کارآیی مدل NAR در پیشبینی کوتاهمدت و بلندمدت خشکسالی در مناطق خشک
نویسندگان
1 استادیار، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
doi
10.22034/jdmal.2021.246303چکیده
در مدیریت منابع آب، پیشبینی خشکسالی در مناطق خشک اهمیت زیادی دارد. چون به برنامهریزان فرصت می دهد تا برای کاهش تاثیر منفی خشکسالی، سازگاری با آن را برنامهریزی کنند. با توجه به تغییرپذیری زیاد زمانی و مکانی بارش در این مناطق، فراوانی وقوع خشکسالی بیشتر و مدلسازی و پیشبینی خشکسالی در این مناطق سختتر است. در پژوهش حاضر با توجه به ماهیت غیرخطی و چرخهای سریهای زمانی خشکسالی، از شبکههای عصبی خود رگرسیون غیرخطی (NARs) برای پیشبینی کوتاهمدت و بلندمدت خشکسالی ایستگاه همدیدی یزد در دورۀ 2006 تا 2018 استفاده شد. همچنین شاخص RDI که علاوه بر بارش، تبخیر و تعرق پتانسیل را نیز در پایش خشکسالی در نظر میگیرد، در سه مقیاس یک، سه و شش ماهه محاسبه گردید. تبخیر و تعرق پتانسیل با استفاده از روش فائو-پنمن-مانتیث محاسبه شد. نتایج پیشبینی کوتاه مدت (یک ماهه) خشکسالی نشان داد مدل کارآیی زیادی در پیشبینی مقدارهای RDI سه و شش ماهه دارد. نتایج پیشبینی بلندمدت خشکسالی که بدون دسترسی مدل به دادههای واقعی خشکسالی در دورۀ 2006 تا 2018 انجام شد، نشان داد مقدار RDI در ماههای خشک در مقیاس سه ماهه تطابق بهتری با مقدار واقعی نسبت به دیگر مقیاسهای زمانی دارد. برای ارتقا کارآیی مدل در پیشبینی بلند مدت خشکسالی، مقدارهای بارش و تبخیر و تعرق پتانسیل به صورت بلندمدت و بدون دسترسی مدل به دادههای واقعی دوره 2006 تا 2018، پیشبینی شد. سپس مقادیر RDI بر اساس دادههای پیشبینی شده بارش و تبخیر و تعرق پتانسیل، محاسبه گردید. نتایج نشان داد دقت پبشبینی در مقیاس یک و سه ماهه افزایش می یابد. همچنین در مقیاس شش ماهه داده های RDI در ماههای خشک با دقت بیشتری پیشبینی شد.