فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و هدفیکی از شناخته شده ­ترین شاخص­ های کیفیت و سلامت خاک فعالیت­ های زیست‌شیمی (بیوشیمی) خاک است که در ارزیابی اثر گونه­ های جنگل­ کاری شده بر ویژگی­ های خاک مورد توجه قرار می ­گیرند. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر بلندمدت اقدام‌های پخش‌سیلاب و نوع پوشش­ گیاهی بر فعالیت آنزیم ­های فسفاتاز اسیدی و قلیایی، اوره­آز و دهیدروژناز و فعالیت میکروبی خاک شامل تنفس پایه و تنفس برانگیخته در سال 1399 انجام شد.مواد و روش ­هانمونه­ برداری از خاک اطراف ریشه‌ی درختان آکاسیا (Acacia salicina Lindl)، اوکالیپتوس (Eucalyptus camaldulensis Dehnh.) و بوته­ های مرتعی آتریپلکس (Atriplex lentiformis (Torr.) Wats.)، در دو وضعیت با پخش‌سیلاب و بدون پخش‌سیلاب از عمق 20-0 سانتی­ متر با 6 تیمار در سه تکرار انجام شد. تجزیه و تحلیل­ های آماری با استفاده از نرم­افزار SPSS به‌صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح آماری بلوک­ های­ کامل ­تصادفی انجام شد و مقایسه‌ی میانگین­ ها با آزمون توکی در سطح پنج درصد صورت گرفت.نتایج و بحثنتایج نشان داد تأثیر برهم­کنش پخش‌سیلاب و نوع پوشش­ گیاهی بر فعالیت آنزیم ­های فسفاتاز اسیدی، فسفاتاز قلیایی، اوره­آز، دهیدروژناز، تنفس برانگیخته و کربن‌آلی در سطح یک درصد معنی­ دار است. فعالیت آنزیم­ های فسفاتاز اسیدی و فسفاتاز قلیایی در خاک زیرپوشش گونه‌های درختی آکاسیا و اوکالیپتوس به ­ویژه در وضعیت پخش‌سیلاب، بیشتر از فعالیت این آنزیم ­ها در خاک زیرپوشش گونه‌ی بوته ­ای آتریپلکس بود. فعالیت آنزیم­ اوره­آز، در خاک زیر­پوشش آتریپلکس دست ­کاشت با پخش‌سیلاب، بیش‌ترین اندازه‌ی و در خاک زیر­پوشش آتریپلکس بدون پخش‌سیلاب، کم‌ترین اندازه‌ی را نشان داد و این تفاوت­ از نظر آماری با آزمون توکی در سطح پنج درصد معنی ­دار بود. فعالیت آنزیم­ دهیدروژناز، در خاک زیر­پوشش آتریپلکس دست­ کاشت با پخش‌سیلاب، بیش‌ترین اندازه‌ی و در خاک زیر­پوشش آتریپلکس بدون پخش‌سیلاب، کم‌ترین اندازه‌ی را نشان داد و این تفاوت­ از نظر آماری با آزمون توکی در سطح پنج درصد معنی ­دار بود. اندازه‌ی فعالیت آنزیم دهیدروژناز در خاک زیرپوشش هر سه گونه‌ی گیاهی آتریپلکس، آکاسیا و  اوکالیپتوس دست­ کاشت در شرایط پخش‌سیلاب از نظر آماری با آزمون توکی در سطح پنج درصد تفاوتی نشان ندادند. اندازه‌ی تنفس ­پایه در خاک زیرپوشش جنگل دست­ کاشت آکاسیا، اوکالیپتوس و آتریپلکس در شرایط پخش‌سیلاب، بیش‌تر از وضعیت بدون پخش‌سیلاب بود، هرچند این تفاوت در دو وضعیت بررسی‌شده از نظر آماری با آزمون توکی در سطح پنج درصد معنی­ دار نبود. در شرایط پخش‌سیلاب اندازه‌ی تنفس ­برانگیخته در خاک زیرپوشش آتریپلکس بیش‌تر از اوکالیپتوس بود ولی از نظر آماری با اندازه‌ی تنفس ­برانگیخته در خاک زیرپوشش آکاسیا با پخش‌سیلاب و بدون پخش‌سیلاب تفاوتی نداشت. بیش‌ترین و کم‌ترین اندازه‌ی تنفس ­برانگیخته، به ­ترتیب در خاک زیر­پوشش گونه‌ی آکاسیا و اوکالیپتوس در وضعیت بدون پخش‌سیلاب مشاهده ‌شد و این تفاوت­ ها، از نظر آماری با آزمون توکی در سطح پنج درصد معنی ­دار بودند.نتیجه­ گیری و پیشنهادهانتایج این بررسی نشان داد که فعالیت آنزیم­ های خاک می­ تواند به‌طور بالقوه اندازه‌ی کمبود عناصر ­غذایی را پیش ­بینی کند. علاوه­ بر­این، جنگل‌کاری در مناطق خشک، باعث بهبود شاخص ­های کیفیت خاک می­ شود. با توجه به نقش مهم موادآلی در بهبود شاخص­ های زیستی، کیفیت و سلامت خاک، و برای افزایش اندازه‌ی موادآلی خاک، احیای مراتع سیلابی با پوشش­ های درختی و بوته ­ای بومی و سازگار، مدیریت چرا و افزایش دوره­ های قرق پیشنهاد می ­گردد.