روش‌های نوین در پژوهش‌های خاک‌شناسی آبخیز‌های زوجی با روی‌کرد به‌روزرسانی شرح خدمات در آبخیز‌های زوجی دهگین هرمزگان

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه مدیریت مناطق بیابانی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

2 کارشناس، شرکت مهندسین مشاور نوآوران علوم مکانی، تهران، ایران

3 کارشناس، شرکت مهندسین مشاور نوآوران علوم مکانی، تهران، ایران

4 پژوهشگر پسادکترا، گروه علوم خاک، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

5 دانشیار گروه مدیریت مناطق بیابانی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

6 استاد بخش مهندسی منابع طبیعی و محیط زیست دانشکده ی کشاورزی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

doi
10.22092/wmrj.2021.356597.1441
چکیده

یکی از مهم­ترین چالش ­های زیست‌محیطی در جهان فرسایش خاک است که دشواری‌های پرشمار اقتصادی و نبود توسعه‌ی پایدار را به‌دنبال دارد. هدف از این پژوهش به‌کاربردن روش‌های نوین در پژوهش‌های خاک‌شناسی با روی‌کرد به­ روزرسانی شرح خدمات در زیرحوزه‌­های زوجی دهگین بود. برای انتخاب جا‌های نمونه‌برداری از خاک و خاک‌رخ‌‌ها روش ابر مکعب لاتین مشروط، با اطلاعات محیطی کمکی (مدل رقومی بلندی) برگرفته از نقشه ­برداری هوایی با پهپاد فانتوم4پرو و مولتی‌روتر به‌کار برده‌شد. نتیجه‌ نشان داد که 2 نوع‌ اصلی زمین شامل تپه و فلات‏ و پادگانه ‏های بالایی در این جا هست. تکامل خاک‌رخ در منطقه بیش‌تر در تاثیر از پستی‌بلندی است، و خاک‌های واحد تپه ارتباطی مستقیم با جنس مواد مادری و شیب دارد. پایداری خاک‌دانه در مرتع‌های درخت‌دار و منطقه‌های بافت لومی‌سیلتی ‌بیش‌تر بود، زیرا متغیرهای کمکی از ویژگی­های مهم و تاثیرگزار در نقشه‌ی پایداری خاک‌دانه است. برای مرحله‌ی ارزیابی نقشه اندازه‌های RMSE و R2 به‌ترتیب 0/32 و 0/26 بود. ظرفیت تبادل کاتیونی و نیتروژن خاک در هر دو زیرحوزه‌ی شاهد و نمونه کم‌ بود، و بیشینه‌ی اندازه‌های کربن آلی خاک در زیرحوزه‌ی نمونه بیش‌تر از زیرحوزه‌ی شاهد بود. کاربرد روش‌های نوین مانند کاربرد پهپاد در تصویربرداری و روش‌های دقیق نمونه‌برداری با متغیرهای محیطی در نقشه‌برداری رقومی خاک به کاهش تعداد نمونه‌ی خاک و افزایش دقت نقشه‌های خروجی منجر می‌شود و نتیجه‌ی دقیق‌تری از برآورد اندازه‌ی فرسایش می­ دهد، که در مقایسه با روش‌های پیشین‌ در زمان و هزینه صرفه­جویی می­شود. بنابراین کاربرد این روش‌ها در حوزه‌های هم‌سان با شرایط طبیعی و اقلیمی منطقه‌ی پژوهش توصیه می‌شود.