روشهای نوین در پژوهشهای خاکشناسی آبخیزهای زوجی با رویکرد بهروزرسانی شرح خدمات در آبخیزهای زوجی دهگین هرمزگان
نویسندگان
1 دانشجوی دکترا، گروه مدیریت مناطق بیابانی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
2 کارشناس، شرکت مهندسین مشاور نوآوران علوم مکانی، تهران، ایران
3 کارشناس، شرکت مهندسین مشاور نوآوران علوم مکانی، تهران، ایران
4 پژوهشگر پسادکترا، گروه علوم خاک، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
5 دانشیار گروه مدیریت مناطق بیابانی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
6 استاد بخش مهندسی منابع طبیعی و محیط زیست دانشکده ی کشاورزی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
doi
10.22092/wmrj.2021.356597.1441چکیده
یکی از مهمترین چالش های زیستمحیطی در جهان فرسایش خاک است که دشواریهای پرشمار اقتصادی و نبود توسعهی پایدار را بهدنبال دارد. هدف از این پژوهش بهکاربردن روشهای نوین در پژوهشهای خاکشناسی با رویکرد به روزرسانی شرح خدمات در زیرحوزههای زوجی دهگین بود. برای انتخاب جاهای نمونهبرداری از خاک و خاکرخها روش ابر مکعب لاتین مشروط، با اطلاعات محیطی کمکی (مدل رقومی بلندی) برگرفته از نقشه برداری هوایی با پهپاد فانتوم4پرو و مولتیروتر بهکار بردهشد. نتیجه نشان داد که 2 نوع اصلی زمین شامل تپه و فلات و پادگانه های بالایی در این جا هست. تکامل خاکرخ در منطقه بیشتر در تاثیر از پستیبلندی است، و خاکهای واحد تپه ارتباطی مستقیم با جنس مواد مادری و شیب دارد. پایداری خاکدانه در مرتعهای درختدار و منطقههای بافت لومیسیلتی بیشتر بود، زیرا متغیرهای کمکی از ویژگیهای مهم و تاثیرگزار در نقشهی پایداری خاکدانه است. برای مرحلهی ارزیابی نقشه اندازههای RMSE و R2 بهترتیب 0/32 و 0/26 بود. ظرفیت تبادل کاتیونی و نیتروژن خاک در هر دو زیرحوزهی شاهد و نمونه کم بود، و بیشینهی اندازههای کربن آلی خاک در زیرحوزهی نمونه بیشتر از زیرحوزهی شاهد بود. کاربرد روشهای نوین مانند کاربرد پهپاد در تصویربرداری و روشهای دقیق نمونهبرداری با متغیرهای محیطی در نقشهبرداری رقومی خاک به کاهش تعداد نمونهی خاک و افزایش دقت نقشههای خروجی منجر میشود و نتیجهی دقیقتری از برآورد اندازهی فرسایش می دهد، که در مقایسه با روشهای پیشین در زمان و هزینه صرفهجویی میشود. بنابراین کاربرد این روشها در حوزههای همسان با شرایط طبیعی و اقلیمی منطقهی پژوهش توصیه میشود.