تحلیل پدیده ی گردوغبار با شاخص های تحرک پذیری تپه های ماسه یی و پیش بینی آن با تحلیل حساسیت در مرز شمال شرقی ایران
نویسندگان
1 عضو هیات علمی، بخش بیابان، مؤسسه ی تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
2 عضو هیات علمی، بخش بیابان، مؤسسه ی تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
3 عضو هیات علمی، بخش بیابان، مؤسسه ی تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
4 عضو هیات علمی، بخش بیابان، مؤسسه ی تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
doi
10.22092/wmrj.2022.356732.1450چکیده
پایش بلندمدت تحرکپ ذیری تپه های ماسهیی و بررسی تغییر اقلیمی مؤثر بر آن ممکن است اثر مهمی در کاهش اثرهای نادرست آنها از جمله ایجاد روزهای غبارآلود، خطر محتمل کاهش کیفیت هوا، و دیگر خطرهای زیستمحیطی و سلامت داشته باشد. هدفهای اصلی این پژوهش بررسی پدیده ی گردوغبار و منشایابی آن، تحلیل وضعیت تحرک پذیری تپه های ماسه یی با دو شاخص، شناخت تاثیر شرایط اقلیمی بر تحرکپذیری، و پیش بینی اثرهای تغییر احتمالی عاملهای اقلیمی بر تحرکپذیری در منطقه ی راهبردی سرخس در مرز شمال شرقی کشور در بازه ی زمانی 27 ساله است. نتیجهی بررسی تعداد روزهای غبارآلود نشان داد که روند رویدادهای گردوغبار محلی در ایستگاه سرخس افزایشی معنیدار است. نتیجهی تحرکپذیری تپه های ماسهیی با دو شاخص لنکستر و لنکستر اصلاحشده نشان داد که ارتباط معنیداری در تراز 99% با روزهای گردوغبار بود، و بر این پایه توانایی کاربرد شاخص لنکستر اصلاحشده در این منطقه برداشت می شود. با نتیجهی این پژوهش می توان پذیرفت که با افزایش خشکی محیط در منطقه بر اندازهی تحرک پذیری ماسه ی لنکستر افزوده، و خطر بیابان زایی تشدید میشود. تحلیل حساسیت تحرک ماسه نشان داد که بیشترین تأثیر بر کاهش و افزایش فعالیت ماسه در آینده با تأثیر همراهباهمِ فراوانی بادهای فرساینده یا توان برد ماسه، و تبخیرتعرق است.
